Opracowanie wyników badań własnych obejmuje kontrolę danych, dobór sposobu analizy, obliczenia lub analizę wypowiedzi, prezentację ustaleń oraz ich powiązanie z problemami badawczymi. W pracy licencjackiej lub magisterskiej ważne są zarówno poprawne liczby, jak i granice interpretacji. Opis nie powinien obiecywać więcej, niż pozwalają ustalić zebrane materiały.
W tym poradniku zobaczysz, jak opracować wyniki ankiety do pracy dyplomowej: od surowych odpowiedzi i obliczeń w Excelu do uporządkowanego opisu. Znajdziesz przykłady liczenia procentów, komentarz do wyników ankiety, sposób pracy z wywiadem oraz listę kontroli przed wysłaniem rozdziału promotorowi. Wszystkie przedstawione niżej zestawy liczb i przykładowe wypowiedzi są fikcyjnymi materiałami edukacyjnymi, a nie wynikami badań klientów Student Support.
Od czego zacząć opracowanie wyników badań?
Zacznij od zestawienia danych z celem pracy i pytaniami badawczymi. Dla każdego pytania zapisz, które odpowiedzi, fragmenty wywiadów lub dokumenty pomogą je rozstrzygnąć. Następnie określ, jakie porównania lub obliczenia będą potrzebne.
Przykładowo pytanie „Jakie trudności studenci napotykają przy przygotowaniu bibliografii?” może wymagać analizy wyboru odpowiedzi dotyczących zapisu źródeł, przypisów i zasad cytowania. Pytanie o różnice między studentami dwóch kierunków wymaga dodatkowo informacji o kierunku oraz uzasadnionego sposobu porównania grup.
Jeżeli nie wiadomo, co właściwie miało zostać zbadane, wróć do poradnika o celu, problemach i hipotezach w metodologii badań własnych. Przy opracowaniu wyników realizujesz wcześniej przyjętą koncepcję. Dodatkowe analizy można wykonać, ale należy je wyraźnie odróżnić od analiz zaplanowanych przed poznaniem danych.
Przygotuj w jednym miejscu:
- oryginalny plik z odpowiedziami lub zapisy wywiadów;
- kwestionariusz, scenariusz wywiadu albo inne zastosowane narzędzie;
- cel, pytania badawcze i hipotezy, jeśli je przyjęto;
- opis doboru uczestników i przebiegu zbierania materiału;
- wytyczne uczelni oraz uwagi promotora.
Nie zaczynaj od wybierania kolorów wykresów. Najpierw ustal, co pokażesz i dlaczego jest to potrzebne w pracy.
Jak uporządkować dane przed analizą?
Zachowaj oryginał i pracuj na kopii
Zapisz surowy eksport ankiety bez zmian, a czyszczenie i obliczenia wykonuj w oddzielnej wersji. Dzięki temu można wrócić do materiału źródłowego oraz sprawdzić, skąd wzięły się konkretne wartości.
W prostej ankiecie jeden wiersz arkusza zwykle odpowiada jednej osobie, a kolumny przechowują odpowiedzi na poszczególne pytania. Dodaj identyfikator rekordu i opis kodowania, np. „1 = tak, 2 = nie, 3 = trudno powiedzieć”. Tych kodów nie należy później automatycznie traktować jako wartości liczbowych nadających się do obliczania średniej.
Sprawdź kompletność i logiczną zgodność odpowiedzi
Ustal, ile osób rozpoczęło ankietę, ile spełniło kryteria udziału i ile rekordów wykorzystujesz w danej analizie. Sprawdź puste pola, wartości spoza zakresu, działanie pytań filtrujących i możliwe powtórzenia zgłoszeń.
Podobne odpowiedzi dwóch osób nie są jeszcze dowodem duplikatu. Nie usuwaj rekordów wyłącznie dlatego, że psują oczekiwany wynik lub wydają się nietypowe. Zasady wykluczania danych powinny mieć uzasadnienie i zostać opisane. Jeśli podejmujesz decyzję dopiero po obejrzeniu danych, odnotuj ten fakt.
Rozróżnij brak odpowiedzi i odpowiedź „nie”
Puste pole może oznaczać pominięcie pytania, błąd techniczny lub prawidłowe przejście do innej części ankiety. Nie jest automatycznie odpowiedzią przeczącą. Również „trudno powiedzieć” to odrębna odpowiedź, a nie brak danych.
Przy pytaniu skierowanym wyłącznie do osób pracujących podstawą analizy mogą być tylko uczestnicy, których to pytanie dotyczyło. Tego ograniczenia nie należy ukrywać w opisie.
Jeśli problem wynika z konstrukcji formularza, porównaj zastosowane rozwiązania z poradnikiem o przygotowaniu ankiety do badań własnych. Po zakończeniu zbierania danych nie można jednak zmienić treści zadanego pytania tak, jakby respondenci odpowiadali na jego poprawioną wersję.
Jak liczyć procenty w wynikach ankiety?
W prostym zestawieniu bez wag procent obliczasz jako liczbę osób, które wybrały odpowiedź, podzieloną przez przyjętą podstawę procentowania i pomnożoną przez 100. Podstawą może być cała analizowana grupa albo liczba osób, które udzieliły ważnej odpowiedzi na dane pytanie. Trzeba jasno wskazać, którą przyjęto.
Jeśli projekt wymaga wag badawczych, obliczenia i sposób raportowania będą inne. Poniższe przykłady dotyczą nieważonych danych z prostych zestawień ankietowych.
Przykład: pytanie jednokrotnego wyboru
Załóżmy, że 30 osób odpowiedziało na pytanie: „Czy przygotowanie bibliografii sprawiało Ci trudność?”. Każda osoba wybrała jedną odpowiedź:
- Tak: 18 osób, czyli 60,0%.
- Nie: 7 osób, czyli 23,3%.
- Trudno powiedzieć: 5 osób, czyli 16,7%.
Obliczenie dla pierwszej odpowiedzi to: 18 / 30 × 100 = 60%. Liczebności sumują się do 30, a udziały do 100%. Stosuj jeden sposób zaokrąglania w obrębie zestawienia. Po zaokrągleniu suma może czasem wynosić np. 99,9% lub 100,1%; nie poprawiaj ręcznie pojedynczej wartości tylko po to, żeby uzyskać równe 100%.
Przykład: część osób pominęła pytanie
W badaniu uczestniczyło 30 osób, ale na konkretne pytanie odpowiedziało 27. Odpowiedź „tak” zaznaczyło 18 osób. To 66,7% spośród 27 odpowiadających albo 60% całej grupy 30 osób. Oba wyniki odnoszą się do innej podstawy i odpowiadają na nieco inne pytanie.
Możliwy zapis:
Na pytanie odpowiedziało 27 z 30 uczestników. Odpowiedź „tak” wskazało 18 osób, czyli 66,7% respondentów, którzy udzielili odpowiedzi. Trzy osoby pominęły to pytanie.
Nie podawaj 66,7% jako odsetka wszystkich uczestników. Przy kolejnych pytaniach podstawa może się zmieniać, więc nie wystarczy raz napisać na początku rozdziału, że badanie objęło 30 osób.
Przykład: pytanie wielokrotnego wyboru
W pytaniu o trudności przy pisaniu pracy 30 osób mogło zaznaczyć kilka opcji. Bibliografię wskazało 18 osób, przypisy 15, a formatowanie 12.
Jeżeli liczysz udział respondentów wybierających daną opcję, wyniki wynoszą odpowiednio 60%, 50% i 40%. Suma to 150%, ponieważ jedna osoba mogła pojawić się w kilku kategoriach.
Pod zestawieniem dodaj informację:
Respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Procenty obliczono względem 30 osób, które odpowiedziały na pytanie, dlatego ich suma może przekraczać 100%.
Inny sposób to udział danej odpowiedzi we wszystkich wskazaniach. W przykładzie jest ich 45, więc bibliografia stanowi 18 / 45 × 100 = 40% wskazań. 40% wskazań nie oznacza 40% respondentów. Wybierz podstawę odpowiednią do celu analizy i konsekwentnie ją opisuj.
Przećwicz obliczenia na gotowym przykładzie
Arkusz zawiera 30 fikcyjnych odpowiedzi: 18 „tak”, 7 „nie” i 5 „trudno powiedzieć”. W zakładce Dane zmień odpowiedzi, a w zakładce Wyniki sprawdź przeliczone liczebności, odsetki i wykres. Braki danych są wykazywane osobno.
Procenty odnoszą się do ważnych odpowiedzi na to pytanie. Po zmianie danych dopasuj także komentarz do wyników. Przykładowy opis znajdziesz poniżej.
Jak opracować wyniki ankiety w Excelu krok po kroku?
Poniższe kroki wykorzystują te same fikcyjne liczebności co wcześniejszy przykład: 18 odpowiedzi „tak”, 7 „nie” i 5 „trudno powiedzieć”. Własne obliczenia wykonuj na kopii danych. Rozmieszczenie komórek jest przykładem do samodzielnego odtworzenia, a nie opisem wszystkich eksportów z formularzy.
1. Uporządkuj odpowiedzi i słownik kodów
W jednym wierszu umieść dane jednej osoby, a w jednej kolumnie odpowiedź na jedno pytanie. Załóżmy, że odpowiedzi na pytanie o trudności z bibliografią znajdują się w komórkach B2:B31. Ujednolić należy zapis tej samej odpowiedzi, np. zbędne spacje, zachowując oryginalny eksport. Dodaj osobną notatkę o zmianach i znaczeniu kodów. Numer kategorii, np. 1 dla „tak”, jest etykietą, a nie wielkością mierzonej trudności.
2. Policz każdą kategorię
W C2, C3 i C4 wpisz kolejno: tak, nie, trudno powiedzieć. W D2 wpisz =LICZ.JEŻELI($B$2:$B$31;C2) i skopiuj formułę do D4. Otrzymasz 18, 7 i 5. Jest to zapis dla polskiej wersji Excela; w angielskiej funkcja nazywa się COUNTIF, a separator argumentów zależy od ustawień. Sprawdź, czy każda niepusta odpowiedź należy do jednej z tych kategorii. Nieznany zapis trzeba wyjaśnić, zamiast pominąć go bez komentarza.
3. Ustal podstawę procentowania
Przy tym pytaniu ważne odpowiedzi są sumą trzech rozłącznych kategorii. W D5 wpisz =SUMA(D2:D4). W E2 wpisz =D2/$D$5, skopiuj do E4 i ustaw format procentowy z jednym miejscem po przecinku. Otrzymasz 60,0%, 23,3% i 16,7%. Nie mnożysz dodatkowo przez 100, gdy komórka ma format procentowy. Przy zerowej liczbie ważnych odpowiedzi nie obliczaj procentów.
4. Oddziel braki od odpowiedzi przeczących
Jeżeli zakres obejmuje dokładnie 30 uczestników, liczba braków to 30 minus liczba ważnych odpowiedzi, pod warunkiem wcześniejszego wyjaśnienia nieprawidłowych zapisów. Gdy trzy osoby pominęły pytanie i pozostało 27 ważnych odpowiedzi, 18 odpowiedzi „tak” oznacza 66,7% odpowiadających. Podaj również, że trzy osoby nie odpowiedziały. Filtry w arkuszu służą kontroli danych; sama funkcja LICZ.JEŻELI nie ogranicza obliczeń do widocznych po filtrowaniu wierszy.
Pytania wielokrotnego wyboru zapisz w osobnych kolumnach
Dla każdej opcji przygotuj osobną zmienną: 1 oznacza wybór, 0 brak wyboru przez osobę, która odpowiedziała na pytanie. Osobno oznacz osoby, których pytanie nie dotyczyło albo które je pominęły. Nie zmieniaj ich automatycznie na zera. Przy 30 odpowiadających i 18 wyborach bibliografii, 15 przypisów oraz 12 formatowania udziały respondentów wynoszą 60%, 50% i 40%. Ich suma wynosi 150%, ponieważ jedna osoba mogła wybrać kilka opcji. Nie używaj sumy wskazań 45 jako mianownika, jeśli opisujesz odsetek osób.
Przenieś zestawienie do rozdziału i sprawdź komentarz
Do tabeli w pracy przenieś nazwy kategorii, liczebności i procenty, bez formuł oraz identyfikatorów uczestników. Dodaj numer, tytuł, podstawę procentowania i informację o brakach. Do porównania kategorii możesz wykorzystać wykres słupkowy. Następnie sprawdź zgodność danych z komentarzem pokazanym w kolejnej części poradnika. Po zmianie danych popraw także opis: arkusz przeliczy liczby, ale nie uzasadnienie wniosków.
Jak napisać opis wyników ankiety? Przykład i schemat
Komentarz powinien wskazać najważniejsze ustalenie, podać jego podstawę i odpowiedzieć na pytanie badawcze. Nie musi powtarzać każdej wartości z wykresu ani rozpoczynać się zawsze od słów „z powyższej tabeli wynika”.
Dla przykładu z bibliografią można napisać:
Trudności z przygotowaniem bibliografii zadeklarowało 18 z 30 badanych studentów (60%). Siedem osób (23,3%) nie zgłosiło takich trudności, a pięć (16,7%) wybrało odpowiedź „trudno powiedzieć”. Oznacza to, że w badanej grupie deklarowane trudności występowały częściej niż ich brak. Samo pytanie nie pozwala ustalić, czy problem dotyczył wyszukiwania źródeł, zasad cytowania czy zapisu bibliograficznego.
Ostatnie zdanie określa granice interpretacji. Gdy pytanie dotyczyło wyłącznie występowania trudności, nie można na jego podstawie stwierdzić, co je spowodowało.
Przy opisie kolejnego zestawienia skorzystaj ze schematu:
- Zakres: czego dotyczy pytanie i jaka grupa została uwzględniona?
- Wynik: jaki rezultat jest najważniejszy dla problemu badawczego?
- Porównanie: jakie inne odpowiedzi lub różnice warto wskazać?
- Znaczenie: co można ustalić, a czego te dane nie rozstrzygają?
„Najwięcej” nie zawsze oznacza „większość”
Jeśli odpowiedź wskazało 14 z 30 osób, stanowi to 46,7%. Może to być najliczniejsza kategoria, ale nie większość całej grupy. Większość oznacza ponad połowę.
Załóżmy dodatkowo, że 14 osób wybrało „raczej tak”, a 8 „zdecydowanie tak”. Łącznie to 22 z 30 osób, czyli 73,3%. Wynik oblicz z sumy liczebności, a nie przez dodawanie już zaokrąglonych procentów. Połączenie kategorii ma sens wtedy, gdy obie dotyczą tego samego kierunku odpowiedzi; pokaż też, które kategorie połączono.
Tabele i wykresy w pracy dyplomowej – jak je dobierać?
Tabela sprawdza się przy dokładnych liczbach i porównywaniu kilku wartości. Wykres słupkowy ułatwia porównanie kategorii. Wykres liniowy może pokazywać zmianę w czasie, jeśli dysponujesz odpowiednimi pomiarami. Wybór prezentacji powinien wynikać z rodzaju danych i pytania, które chcesz wyjaśnić.
Wykres kołowy ma sens wyłącznie wtedy, gdy pokazujesz rozłączne części jednej całości. Nie nadaje się do przedstawienia procentów respondentów z pytania wielokrotnego wyboru. Przy wielu podobnych udziałach czytelniejszy bywa wykres słupkowy.
Każde zestawienie powinno mieć numer, tytuł, czytelne etykiety i objaśnienie podstawy obliczeń. Wymagane miejsce tytułu oraz podpisu sprawdź w wytycznych wydziału. Przykładowy tytuł to „Deklarowane trudności z przygotowaniem bibliografii w badanej grupie”, a informacja pod zestawieniem: „Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych; n = 30; pytanie jednokrotnego wyboru”.
Zwróć uwagę na szczegóły:
- przy procentach podaj, względem ilu osób zostały obliczone;
- przy kilku grupach pokaż liczebność każdej z nich;
- na osi wartości wykresu słupkowego zasadniczo zachowaj początek w zerze, aby nie wyolbrzymiać różnic;
- unikaj efektów 3D, zbędnych legend i zbyt wielu kolorów;
- nie zastępuj podpisów samym kolorem;
- sprawdź czytelność po przeniesieniu wykresu do dokumentu i eksporcie do PDF.
Nie trzeba przedstawiać tych samych danych jednocześnie w tabeli, na wykresie i w długim akapicie. Wybierz prezentację, która pomaga czytelnikowi, a w tekście wyjaśnij ustalenie istotne dla pracy.
Jak opracować odpowiedzi otwarte i wyniki wywiadu?
Odpowiedzi opisowe nie sprowadzają się do liczenia najczęściej występujących słów. Trzeba przeanalizować znaczenie wypowiedzi, kontekst oraz podobieństwa i różnice między uczestnikami. Wybór podejścia jakościowego powinien odpowiadać pytaniu badawczemu i przyjętej metodologii, zgodnie z rozróżnieniami omawianymi przez Creswella i Creswella w podręczniku Research Design.
Od wypowiedzi do kategorii analitycznych
Zacznij od przeczytania całego materiału. Następnie zaznaczaj fragmenty odnoszące się do problemu badawczego i przypisuj im robocze kody. Porównuj je między wypowiedziami, porządkuj w kategorie i sprawdzaj, czy trafnie oddają treść materiału. Konkretna procedura zależy od wybranej metody analizy; nie każdy projekt wymaga identycznego sposobu kodowania.
W edukacyjnym przykładzie badania trudności z bibliografią wypowiedź „Wiem, z jakiej książki korzystałem, ale nie wiem, jak zapisać rozdział innego autora” można zakodować jako trudność z opisem rozdziału w pracy zbiorowej. Wypowiedź „Nie mogę znaleźć roku wydania” może dotyczyć brakujących danych źródła. Oba kody mogą należeć do szerszej kategorii problemów z zapisem bibliograficznym, jeśli taki podział jest uzasadniony w analizie.
Cytat ilustruje analizę, ale jej nie zastępuje
Najpierw przedstaw kategorię i wyjaśnij jej znaczenie, a następnie zilustruj ją trafnym fragmentem wypowiedzi. Oznaczenia typu R1 czy R2 pomagają odróżniać uczestników bez podawania nazwisk. Przed publikacją sprawdź również szczegóły w samej wypowiedzi, które mogłyby ujawnić tożsamość rozmówcy.
Nie wybieraj wyłącznie cytatów pasujących do oczekiwanego obrazu. Uwzględnij także odmienne doświadczenia i przypadki, które komplikują interpretację. W badaniu jakościowym ważny motyw nie musi być najczęściej wspominanym motywem.
Jeżeli podajesz liczby, określ jednostkę liczenia
„Dziesięć wypowiedzi o trudnościach” i „dziesięć osób zgłaszających trudności” to różne informacje. Jedna osoba mogła wrócić do problemu kilka razy. Gdy raportujesz częstości kategorii, opisz, czy liczysz osoby, odpowiedzi czy fragmenty materiału. Nie przypisuj procentom z małej, celowo dobranej grupy znaczenia reprezentatywnego dla całej populacji.
Opis wyników, dyskusja i wnioski – co umieścić w każdej części?
Wyniki przedstawiają to, co ustalono w analizie. Dla przykładu: 18 z 30 badanych zgłosiło trudności z bibliografią.
Dyskusja wyjaśnia znaczenie ustaleń, zestawia je z literaturą i rozważa ograniczenia. Możesz sprawdzić, jak Twój rezultat odnosi się do innych badań, ale najpierw porównaj grupy, pytania i sposoby pomiaru. Sama podobna wartość procentowa nie dowodzi, że wyniki są bezpośrednio porównywalne.
Gdy opis danych jest gotowy, przejdź do poradnika o pisaniu dyskusji wyników. Pokazuje, jak połączyć własne ustalenia z literaturą i ograniczeniami badania.
Wnioski odpowiadają zwięźle na pytania badawcze. W przedstawionym przykładzie uzasadnione jest stwierdzenie, że w badanej grupie większość osób deklarowała trudności. Nie wynika z niego, że wszyscy studenci mają taki problem albo że jego przyczyną jest konkretny sposób prowadzenia zajęć.
Rozdzielenie tych funkcji nie oznacza jednego obowiązkowego układu dokumentu. Na niektórych kierunkach wyniki i dyskusję przedstawia się oddzielnie, na innych częściowo łączy. Sposób organizacji uzgodnij z promotorem. Pomocny będzie poradnik o logicznej strukturze pracy dyplomowej.
Jak odnosić wyniki do hipotez i kiedy potrzebna jest statystyka?
Jeśli pytania wymagają porównania grup lub oceny zależności, zobacz poradnik Analiza statystyczna w pracy magisterskiej: dobór testów i opis wyników. Znajdziesz tam przykład raportowania testu, wielkości efektu i przedziału ufności.
Jeśli przyjęto hipotezy, każdą z nich powiąż z konkretnymi danymi i zaplanowanym sposobem oceny. Nie pisz „hipoteza została potwierdzona” wyłącznie dlatego, że jeden procent jest wyższy od drugiego. Opis częstości może odpowiadać na pytanie opisowe, ale ocena zależności lub różnic może wymagać dodatkowej analizy.
Dobór testu zależy m.in. od rodzaju zmiennych, sposobu pomiaru, niezależności obserwacji, liczebności grup i założeń analizy. Inaczej traktuje się dwie niezależne grupy, a inaczej pomiary tych samych osób przed i po określonym zdarzeniu. Nie ma jednego testu odpowiedniego do każdej pracy magisterskiej.
Wynik analizy należy interpretować wraz z wielkością efektu, niepewnością i kontekstem badania. Wartość p nie mówi, jak duży ani jak ważny praktycznie jest efekt. Nie jest też prawdopodobieństwem prawdziwości hipotezy. Na te ograniczenia wskazuje stanowisko American Statistical Association opisane przez Wassersteina i Lazara (2016).
Brak podstaw do odrzucenia hipotezy zerowej nie dowodzi, że badana zależność na pewno nie istnieje. Podobnie wykryty związek nie oznacza automatycznie przyczynowości. Zakres wniosków powinien odpowiadać projektowi, jakości pomiaru i doborowi próby.
Jeżeli po obejrzeniu wyników pojawią się nowe pytania, można je zbadać jako analizy eksploracyjne. Trzeba jednak zaznaczyć, że powstały na tym etapie. Nie przedstawiaj hipotez dopisanych po analizie jako przewidywań ustalonych przed badaniem.
Masz dane ilościowe, ale nie wiesz, jak porównać grupy lub zbadać zależności? W ramach usługi „Analiza statystyczna do pracy magisterskiej i licencjackiej” pomogę dobrać testy, wykonać obliczenia i zinterpretować wyniki. Zakres dopasuję do pytań badawczych i jakości danych; nie każda praca wymaga testowania hipotez.
Co przygotować, gdy opracowanie ma objąć całą część badawczą?
- Oryginalny plik z odpowiedziami lub innym rzeczywistym materiałem oraz informację o brakach i kodowaniu.
- Wersję ankiety, scenariusza albo arkusza faktycznie użytego w badaniu.
- Cel, pytania badawcze, ewentualne hipotezy i opis sposobu zebrania materiału.
- Obecny rozdział metodologiczny, uzgodniony układ pracy oraz uwagi promotora.
Usługa Opracowanie wyników ankiety i badań do pracy licencjackiej i magisterskiej może obejmować opracowanie wyników, ich omówienie i wnioski w ustalonym rozdziale. Jeżeli potrzebujesz połączenia tego materiału także z metodologią, opisem narzędzia i spójną dyskusją, sprawdź usługę „Opracowanie części badawczej: metodologia, wyniki i dyskusja”. Zakres ustalimy na podstawie dokumentów; brakujących odpowiedzi nie uzupełnia się wymyślonymi danymi.
Jak ułożyć rozdział z wynikami badań własnych?
Praktycznym punktem wyjścia jest kolejność pytań badawczych. Najpierw krótko opisz materiał wykorzystany w analizie, a następnie pokaż wyniki odpowiadające kolejnym problemom. Nie zawsze będzie to ta sama kolejność, w jakiej pytania występowały w ankiecie.
Przykładowy układ rozdziału dotyczącego trudności z bibliografią:
- Charakterystyka analizowanej grupy i kompletność danych.
- Deklarowane występowanie trudności z przygotowaniem bibliografii.
- Rodzaje zgłaszanych trudności.
- Porównania wynikające z pytań badawczych, jeśli przewidziano je w projekcie.
- Podsumowanie odpowiedzi na problemy badawcze.
- Ograniczenia analizy i dyskusja, jeśli przyjęty układ umieszcza je w tym rozdziale.
Do każdego podrozdziału przypisz potrzebne zestawienia oraz krótką informację o tym, co ma wyjaśnić. Jeśli dane nie pozwalają odpowiedzieć na pytanie, wskaż ten brak. Nie zastępuj brakującego pomiaru własnym przypuszczeniem.
Gdy dopiero przygotowujesz ogólną koncepcję dokumentu, skorzystaj z poradnika o planie pracy i przygotowaniu do rozmowy z promotorem. Na etapie wyników plan można dopracować, zachowując przejrzystość zmian i spójność z przeprowadzonym badaniem.
Gdy wyniki mają trafić do samodzielnego raportu na zajęcia, zamiast do rozdziału pracy dyplomowej, sprawdź usługę „Projekty badawcze”. Zakres opracowania dopasujemy do polecenia i rzeczywistych materiałów.
Najczęstsze błędy przy opracowaniu wyników
Niejasna podstawa procentowania. Czytelnik nie wie, czy procent dotyczy wszystkich uczestników, ważnych odpowiedzi czy sumy wskazań. Podaj podstawę przy konkretnym zestawieniu.
Mieszanie jednostek analizy. Liczba wskazań, liczba osób i liczba wypowiedzi nie są zamienne. Dotyczy to zarówno ankiet wielokrotnego wyboru, jak i analizy wywiadów.
Uznawanie najliczniejszej kategorii za większość. Odpowiedź wybrana przez 40% badanych może być najczęstsza, ale nie obejmuje ponad połowy grupy.
Automatyczne wykresy bez kontroli. Eksport z formularza może ukrywać braki odpowiedzi, skracać etykiety albo stosować inną podstawę procentowania niż przyjęta w tekście. Sprawdź zgodność wykresu z danymi źródłowymi.
Interpretacja wykraczająca poza pytanie. Samo zgłoszenie trudności nie wskazuje jej przyczyny. Deklaracja respondenta nie jest tym samym co niezależny pomiar zachowania.
Pominięcie wyników niezgodnych z oczekiwaniami. Opis powinien obejmować istotne dla problemu rezultaty również wtedy, gdy nie wspierają przewidywań autora.
Zmiana hipotez tak, aby pasowały do danych. Nowe spostrzeżenia można omówić jako eksploracyjne. Nie należy ukrywać, kiedy powstały.
Lista kontroli przed wysłaniem rozdziału promotorowi
- Czy opisujesz właściwą liczbę uczestników i wyjaśniasz wykluczenia rekordów?
- Czy każde zestawienie ma jasno określoną podstawę procentowania?
- Czy liczebności, procenty, wykresy i komentarze są ze sobą zgodne?
- Czy pytania wielokrotnego wyboru są oznaczone?
- Czy sposób zaokrąglania jest konsekwentny?
- Czy komentarze odpowiadają na problemy badawcze?
- Czy oddzielasz ustalenia z danych od możliwych wyjaśnień?
- Czy analiza wypowiedzi obejmuje również odmienne stanowiska?
- Czy hipotezy oceniono odpowiednim sposobem, a ograniczenia zostały opisane?
- Czy uczestnicy nie są możliwi do rozpoznania na podstawie cytatów i szczegółów?
- Czy tytuły, numeracja i podpisy odpowiadają wytycznym uczelni?
Sprawdź rozdział także po eksporcie do PDF. Wykres, który dobrze wygląda w arkuszu, może stać się nieczytelny po zmniejszeniu w dokumencie. Duże zestawienia można umieścić w załącznikach, a w tekście pozostawić te, które są potrzebne do zrozumienia najważniejszych ustaleń.
Pytania o analizę i opis wyników badań
Czy do opracowania ankiety wystarczy Excel?
Do porządkowania danych, prostych zestawień, procentów i wykresów arkusz kalkulacyjny może wystarczyć. Bardziej złożona analiza wymaga właściwych narzędzi i znajomości ich założeń. Wybór programu powinien wynikać z zadania. Sam program nie oceni, czy sposób analizy odpowiada projektowi.
Czy każda ankieta lub praca wymaga testów statystycznych?
Nie. Zakres analizy wynika z celu pracy i pytań badawczych. Czasem wystarczą liczebności, procenty i statystyki opisowe. Jeśli badanie dotyczy różnic lub zależności, sprawdzam, jakie metody są odpowiednie dla danych i czy spełnione są warunki ich zastosowania.
Praca oparta na interpretacji przepisów, przeglądzie literatury, analizie jakościowej wywiadów lub indywidualnym studium przypadku może nie wymagać testowania hipotez statystycznych. W badaniu jakościowym analiza może koncentrować się na znaczeniu wypowiedzi. Wtedy właściwą pomocą może być metodologia, analiza materiału lub redakcja tekstu. Nie dodaję obliczeń tylko po to, żeby praca wyglądała bardziej naukowo lub była bardziej zaawansowana.
Czy suma procentów może przekroczyć 100%?
Tak, np. gdy w pytaniu wielokrotnego wyboru liczysz odsetek osób wskazujących każdą opcję. Trzeba wyjaśnić sposób obliczeń. W pojedynczym pytaniu jednokrotnego wyboru, z rozłącznymi kategoriami i wspólną podstawą, suma powinna wynosić około 100%, z możliwą niewielką różnicą wynikającą z zaokrągleń.
Czy przy każdym wykresie potrzebny jest opis?
Wynik powinien zostać omówiony w tekście, ale komentarz nie musi powtarzać wszystkich wartości. Wskaż istotny rezultat i jego związek z problemem badawczym. Unikaj pozostawiania serii wykresów bez wyjaśnienia, po co zostały pokazane.
Co zrobić, jeśli nie udało się sprawdzić hipotezy?
Napisz, co uniemożliwiło jej ocenę: brak potrzebnego pomiaru, niekompletne dane czy inne ograniczenie. Odróżnij niemożność oceny od wyniku, który nie wspiera hipotezy. Sposób dalszego postępowania uzgodnij z promotorem, bez dopisywania odpowiedzi lub zmieniania danych.
Masz dane, ale trudno Ci opracować wyniki?
Prześlij arkusz lub materiał z wywiadów wraz z pytaniami badawczymi. Pomogę ustalić, jak uporządkować dane, zaprezentować ustalenia i opisać je bez wyciągania zbyt daleko idących wniosków.
Opracowanie wyników ankiety i badań do pracy licencjackiej i magisterskiej obejmuje zestawienia, tabele, wykresy i komentarz do danych. Jeśli potrzebujesz porównania grup lub oceny zależności, sprawdź również usługę „Analiza statystyczna do pracy magisterskiej i licencjackiej”.
- Dołącz dane bez nazwisk, adresów e-mail i innych zbędnych identyfikatorów uczestników.
- Przekaż kwestionariusz lub scenariusz wywiadu oraz cel i pytania badawcze.
- Wskaż uwagi promotora, gotowe fragmenty rozdziału i termin.
Bibliografia
Creswell, J. W., Creswell, J. D. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Wydanie 6. SAGE.
Wasserstein, R. L., Lazar, N. A. (2016). The ASA Statement on p-Values: Context, Process, and Purpose. The American Statistician, 70(2), 129-133. DOI: 10.1080/00031305.2016.1154108.
