W pracy z administracji porównujesz wydatki dwóch gmin. W uchwale jest plan na początek roku, w sprawozdaniu Rb-28S widzisz plan po zmianach, a w BIP obok sprawozdania pojawia się korekta. Których kwot użyć, żeby policzyć procent wykonania i móc później odtworzyć wynik?
Podziel wydatki wykonane przez plan po zmianach i pomnóż przez 100. Obie kwoty weź z tego samego sprawozdania, za ten sam okres i dla tego samego wiersza klasyfikacji. Gdy plan po zmianach wynosi zero, wskaźnik jest nieobliczalny. Podaj wtedy kwoty i oznacz, że procentu nie wyznaczono.
Przykład dotyczy opracowania danych w dziedzinie „Administracja”. Jeśli dopiero wybierasz dokumenty do pracy, zacznij od poradnika Praca licencjacka i magisterska z administracji – analiza dokumentów urzędu.
Wybierz wersję rocznego Rb-28S
Rb-28S to sprawozdanie z wykonania planu wydatków samorządowej jednostki budżetowej lub jednostki samorządu terytorialnego. Wzór i instrukcja wskazują, co oznaczają kolumny. W FinanseJST można wyszukać sprawozdania i sprawdzić symbole klasyfikacji. Jeżeli korzystasz z BIP, zachowaj także stronę, na której opublikowano plik.
- Dopasuj okres i poziom danych. Do porównania gmin weź sprawozdania zbiorcze za ten sam rok, obejmujące tę samą klasyfikację. Sprawdź nagłówek i jednostkę, której dotyczy plik. Ministerstwo Finansów udostępnia osobno zestawy po IV kwartałach i za grudzień. Sam miesiąc w nazwie pliku nie wystarczy do identyfikacji raportu rocznego.
- Ustal wersję. Jeśli dla tego samego roku, tej samej jednostki i tego samego sprawozdania opublikowano korektę, sprawdź jej oznaczenie i kolejność. Przy opisie ostatecznego wykonania użyj najnowszej potwierdzonej wersji dostępnej na datę odcięcia. Zapisz nazwę jednostki, rok, nazwę pliku, numer lub datę wersji, miejsce publikacji i datę pobrania. Jeżeli pochodzenie rozbieżnych plików jest niejasne, zaznacz to przed porównaniem.
- Wybierz ten sam wiersz. Dla całego działu użyj pozycji „Razem dział”, jeśli występuje, lub zsumuj właściwe pozycje szczegółowe tylko raz. Przy rozdziale sprawdź także numer działu. Z tego samego wiersza odczytaj „Wydatki wykonane” i „Plan (po zmianach)”. Zaangażowanie i zobowiązania mają odrębne kolumny. Przy przeliczaniu obu kwot użyj tej samej jednostki, np. zł.
Przykład: dział 926 w dwóch gminach
Dane są fikcyjne. Porównujemy dział 926 (Kultura fizyczna) w dwóch zbiorczych rocznych sprawozdaniach za 2025 r. W gminie A używamy potwierdzonej korekty nr 1, w gminie B dostępnej wersji pierwotnej. W obu przypadkach odczytujemy sumę działu.
- Gmina A. Plan z początku roku wynosił 800 000 zł. W korekcie plan po zmianach to 1 200 000 zł, a wydatki wykonane to 960 000 zł. Obliczenie: 960 000 ÷ 1 200 000 × 100 = 80%. Podzielenie przez plan z początku roku dałoby 120% i odpowiadałoby na inne pytanie.
- Gmina B. Plan po zmianach wynosi 1 000 000 zł, a wykonanie 900 000 zł. Obliczenie: 900 000 ÷ 1 000 000 × 100 = 90%.
- Porównanie. Gmina A wykazała o 60 000 zł więcej wykonanych wydatków. Jej stopień wykonania planu po zmianach był jednocześnie o 10 punktów procentowych niższy niż w gminie B.
Jeśli liczysz wynik łącznie dla obu gmin, podziel sumę wykonania przez sumę planów po zmianach: 1 860 000 ÷ 2 200 000 × 100 ≈ 84,5%. Średnia 80% i 90% wynosi 85% i opisuje średni wskaźnik dwóch gmin o równych wagach. Tu ich plany miały różne wartości, więc oba obliczenia odpowiadają na różne pytania.
Powiedz, co wyjaśnia procent wykonania
Wskaźnik mówi, ile wyniosły wykazane wydatki w relacji do planu po zmianach. Roczne „Wydatki wykonane” mogą obejmować również wydatki niewygasające. Jeśli interesują Cię wyłącznie płatności z danego roku, sam wskaźnik ze sprawozdania nie wystarczy. Gdy widzisz 80%, wyjaśnij najpierw, jaki plan przyjęto i jakiej pozycji dotyczy licznik. Sam procent nie rozstrzyga, czy gmina oszczędzała, przesunęła termin zadania lub miała trudności z realizacją. Takie wyjaśnienie wymaga materiału, który łączy różnicę z konkretnym zdarzeniem, np. objaśnień do sprawozdania lub dokumentów dotyczących zadania. Jeżeli pod tym samym kodem gminy finansują różne zadania, opisz porównanie jako zestawienie sum dla całego działu. Do oceny konkretnego zadania wyodrębnij wydatki o porównywalnym zakresie, o ile pozwalają na to dokumenty.
Przykładowy akapit do wyników
Oddziel w opisie metodę od wyniku. W metodologii zapisz rok, jednostki, poziom klasyfikacji, sposób wyboru wersji i wzór. W wynikach pokaż kwoty oraz ich relację. Dla fikcyjnych danych można to ująć tak:
W dziale 926 gmina A wykazała 960 000 zł wydatków wykonanych przy planie po zmianach 1 200 000 zł (80%), a gmina B 900 000 zł przy planie 1 000 000 zł (90%). Gmina A wykazała o 60 000 zł więcej wydatków, choć stopień wykonania planu po zmianach był w niej o 10 punktów procentowych niższy. Zestawienie oparto na zbiorczych rocznych Rb-28S za 2025 r., z korektą nr 1 dla gminy A.
Zapisuj także braki. Gdy nie masz kwoty z raportu, oznacz brak danych. Zero wykonania przy dodatnim planie daje 0%. Wartość ponad 100% zweryfikuj z wersją pliku, wierszem, jednostką i mianownikiem. W arkuszu zachowaj pełną precyzję, a procenty zaokrąglij dopiero w opisie.
Sprawdź liczby przed oddaniem pracy
- Czy oba pliki dotyczą tego samego roku i tego samego poziomu sprawozdania?
- Czy zapisałeś wersję i datę odcięcia źródeł, także w razie korekty?
- Czy licznik i mianownik pochodzą z tego samego wiersza i są w tej samej jednostce?
- Czy rozróżniasz kwoty, procenty i różnice w punktach procentowych?
Pytania o dokumenty i okres analizy
Czy praca dyplomowa z administracji może opierać się na dokumentach z BIP bez ankiety?
Tak, jeżeli analiza dokumentów odpowiada tematowi i wytycznym promotora lub uczelni. Ważne są cel pracy, kryteria wyboru materiałów, okres oraz sposób ich analizy. Prześlij temat, plan i dostępne uchwały, regulaminy, sprawozdania lub raporty. Pomogę uporządkować koncepcję badania i rolę poszczególnych źródeł.
Dlaczego przy pracy z administracji trzeba podać okres, którego dotyczy analiza?
Przepisy, zadania instytucji i dokumenty organizacyjne mogą się zmieniać. Określenie okresu pomaga ustalić, które wersje źródeł odnoszą się do opisywanej sytuacji. Prześlij datę lub zakres lat przyjęty w pracy, materiały źródłowe oraz wytyczne promotora. Pomogę uporządkować odwołania i wskazać miejsca, w których trzeba doprecyzować datę lub wersję dokumentu.
Źródła urzędowe
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 133), załącznik nr 19 (wzór Rb-28S) oraz załącznik nr 38, rozdział 4, § 8 i § 9 (instrukcja). https://www.dziennikustaw.gov.pl/D2025000013301.pdf
- Ministerstwo Finansów, FinanseJST (BeSTia), Wyszukiwarka sprawozdań oraz Słowniki klasyfikacji budżetowej. https://finansejst.mf.gov.pl/
- Ministerstwo Finansów, Bazy danych, wydatki po IV kwartałach 2025 r. i wydatki za grudzień 2025 r. https://www.gov.pl/web/finanse/bazy-danych8
Przygotuj wynik, który można sprawdzić
Napisz, które gminy, lata i pozycje chcesz porównać. Dołącz sprawozdania lub zestawienie kwot oraz wytyczne uczelni. Ustalimy zakres opracowania obliczeń i opisu wyników.
