Korekta pracy z resocjalizacji. Jak opisać osobę bez etykiet i zachować fakty?

Promotor zaznacza w Twoim rozdziale zdanie „uczestnik był bierny” i prosi o opis zachowania. Otwierasz dokumentację, a przy dwóch terminach konsultacji widzisz puste pola. Co wpisać do pracy? Możesz napisać, że w karcie nie odnotowano obecności na dwóch konsultacjach. Żeby stwierdzić, że osoba na nie nie przyszła, potrzebujesz wpisu potwierdzającego nieobecność lub innego źródła, które pozwala to ustalić. Do wyjaśnienia, dlaczego tak się stało, potrzebny jest jeszcze inny materiał.

Opublikowano: Aktualizacja: Około 17 min czytania
Dłonie osoby zaznaczającej ołówkiem fragment wydrukowanej notatki przy otwartym zeszycie
Dłonie osoby zaznaczającej ołówkiem fragment wydrukowanej notatki przy otwartym zeszycie.

Promotor zaznacza w Twoim rozdziale zdanie „uczestnik był bierny” i prosi o opis zachowania. Otwierasz dokumentację, a przy dwóch terminach konsultacji widzisz puste pola. Co wpisać do pracy? Możesz napisać, że w karcie nie odnotowano obecności na dwóch konsultacjach. Żeby stwierdzić, że osoba na nie nie przyszła, potrzebujesz wpisu potwierdzającego nieobecność lub innego źródła, które pozwala to ustalić. Do wyjaśnienia, dlaczego tak się stało, potrzebny jest jeszcze inny materiał.

Zacznij od jednego zdania podkreślonego przez promotora. Obok zapisz, kto dostarczył informację, jakiego czasu i sytuacji dotyczy oraz co dokładnie zawiera zapis. Na tej podstawie zdecyduj, czy w pracy przytaczasz zdarzenie, wskazujesz lukę w dokumentacji, oddajesz czyjąś ocenę, czy formułujesz własny wniosek. Jeśli zdanie łączy kilka z tych rzeczy, rozbij je. Łatwiej wtedy zauważyć moment, w którym podmiana przymiotnika zamienia się w zmianę faktu.

Co sprawdzić w zdaniu zaznaczonym przez promotora?

Kiedy zapis pozwala opisać zdarzenie?

Jeżeli notatka z zajęć zawiera datę i opis konkretnej sytuacji, możesz przytoczyć to, co autor zanotował. „Według notatki prowadzącej uczestnik przerwał rozmówcy dwa razy podczas omawiania zadania” pozwala czytelnikowi rozpoznać zachowanie i zakres obserwacji. Jeśli zdarzenie widziałeś podczas własnej obserwacji i zapisałeś zgodnie z przyjętą procedurą, możesz wskazać własną notatkę. Gdy korzystasz z relacji osoby trzeciej, oznacz ją nawet wtedy, kiedy wydaje Ci się wiarygodna. Czytelnik powinien wiedzieć, czy autor pracy był na miejscu i jak uzyskał informację.

Opis zdarzenia może zawierać ważne dla analizy informacje o szkodzie, osobie, która jej doświadczyła, albo konsekwencji, jeżeli materiał je potwierdza i wolno Ci je przytoczyć. W zdaniu „w notatce zapisano, że uczestnik pchnął drugą osobę, a prowadząca przerwała spotkanie” konkretne czasowniki przekazują więcej niż „zachowywał się problematycznie”. Z kolei zdanie „doszło do spięcia” usuwa czyn i reakcję, więc po takiej korekcie czytelnik dowiaduje się mniej. Jeśli źródło podaje wyłącznie, że prowadząca przerwała spotkanie, opis kończy się na tym zapisie. Z samej przerwy nie ustalisz, kto zrobił co wcześniej.

Kiedy puste miejsce mówi tylko o dokumencie?

Puste pole obecności jest cechą zapisu. Może oznaczać brak uzupełnienia, brak informacji w przekazanej kopii albo inną sytuację przewidzianą w danym sposobie dokumentowania. Zacznij od sprawdzenia legendy i tego, czy dla tego samego terminu istnieje oddzielna adnotacja. Jeśli nie wiesz, co oznacza puste pole, napisz „rubryka obecności była pusta” albo „w udostępnionej karcie nie odnotowano obecności”. Sformułowanie „w dostępnych dokumentach nie było informacji” jest odpowiednie po wskazaniu, które dokumenty obejmowała analiza.

Wpis „nieobecny” to inny rodzaj materiału. Jeżeli karta przypisuje go do konkretnego terminu i osoby, możesz napisać „w karcie odnotowano nieobecność uczestnika na drugiej konsultacji”. Upewnij się jeszcze, że karta dotyczy właściwej osoby, danego etapu programu i spotkania, które w ogóle się odbyło. Jeżeli masz dwa puste pola i jeden zapis nieobecności, nie łącz ich w trzy nieobecności. Te trzy pozycje występują w tym samym zestawieniu, ale do każdej masz inną informację.

W pracy pojawiają się też zdania typu „w dokumentacji nie wystąpiły przypadki naruszenia zasad”. Odczytaj je dosłownie. Czy w każdym analizowanym dokumencie wpisywano także brak zdarzeń, czy tylko odnotowywano zdarzenia, które ktoś zgłosił? Jeżeli znasz jedynie wynik przeglądu, wystarczy „w przejrzanych notatkach z czterech spotkań nie znaleziono wpisów dotyczących naruszenia zasad”. Wnioski o tym, co zaszło podczas wszystkich spotkań programu, wymagają szerszego i odpowiedniego materiału.

Co zrobić z etykietą zapisaną przez kogoś innego?

„Bierny”, „roszczeniowa” czy „trudny” mogą być ocenami, których użyła osoba prowadząca, ktoś z personelu, członek grupy lub sam uczestnik. Zaznacz, kto użył tego słowa, w jakiej sytuacji i w jakim źródle się ono pojawia. W rozdziale o dokumentowaniu aktywności możesz pominąć ocenę, jeśli istotne są terminy i rodzaje wpisów. W pracy o sposobie opisywania uczestników ocena może być częścią materiału do analizy. Wtedy przypisanie jej autorowi pozwala pokazać użyte określenie bez przedstawiania go jako ustalonej cechy uczestnika.

Marta Czechowska-Bieluga (2022, s. 153-159) analizowała wypowiedzi pracownic socjalnych o osobach po odbyciu kary pozbawienia wolności. W analizowanych narracjach wskazała między innymi przypisywanie niepożądanych cech oraz różnicowanie tej grupy i innych członków społeczeństwa. To przykład badania języka wypowiedzi i sposobu postrzegania. W rozdziale teoretycznym możesz się na nie powołać, wyjaśniając, dlaczego przypisujesz ocenę osobie mówiącej. Gdy omawiasz własny materiał, do wykazania, co powiedziała konkretna osoba, potrzebujesz własnego źródła. Artykuł Czechowskiej-Bielugi dotyczy określonego badania, więc jego wyniku nie rozciągaj na wszystkie pracownice i wszystkich pracowników socjalnych ani na osoby opisywane w Twojej pracy.

Jak zapisać własny wniosek, żeby było widać jego podstawę?

Wniosek autora powinien odpowiadać na pytanie badawcze i wskazywać materiał, na którym się opiera. Zamiast „to dowodzi braku motywacji” możesz napisać „dostępna karta pozwala ustalić obecność na pierwszej konsultacji. Dla dwóch pozostałych terminów brak wpisów ogranicza możliwość odtworzenia frekwencji”. Wniosek dotyczy możliwości wykorzystania źródła do odpowiedzi na pytanie. Jeśli pytanie rzeczywiście dotyczy motywacji, sprawdź, jak została zdefiniowana i na podstawie czego miała być badana. Sama obecność może być jednym z zachowań, które analizujesz. Powody udziału zwykle wymagają innych danych, na przykład wypowiedzi o przyczynach decyzji.

Wniosek może być mocniejszy, gdy zgromadzony materiał na to pozwala. Jeśli dla trzech kolejnych spotkań protokoły potwierdzają obecność, a w każdym prowadzący zapisali wykonanie zadania, możesz napisać o udziale w tych trzech spotkaniach i o wykonaniu opisanych zadań. Przyjmując własną kategorię „aktywność podczas zajęć”, wyjaśnij w metodzie, jakie zachowania zaliczasz do niej i dlaczego. W wynikach przedstaw te zachowania wraz z zakresem. Gdy dokument opisuje udział tylko podczas jednego etapu, określenie „uczestnik był aktywny przez cały program” wykracza poza źródło.

Jak odróżnić potrzebny status od oceny osoby?

Kiedy zostawić informację o skazaniu lub pobycie w placówce?

Zostaw ją, jeśli pomaga zrozumieć dobór uczestników, etap programu lub pytanie badawcze, masz podstawę do jej przytoczenia i forma opisu chroni osobę. Na przykład w pracy o pierwszych tygodniach po zakończeniu odbywania kary ten etap jest częścią opisu badanej sytuacji. Możesz wskazać go raz przy charakterystyce materiału, a dalej pisać „uczestnik programu” albo stosować ustalone oznaczenie. W pracy o języku notatek z warsztatu powód objęcia danej osoby wsparciem może być zbędny, jeśli nie wnosi nic do odczytania notatki.

Rozróżniaj nazwy ról, zdarzeń i statusów. Wyrażenie „osoba po odbyciu kary pozbawienia wolności” zawiera określoną informację o etapie, którą trzeba zweryfikować. „Osoba w trakcie odbywania kary” mówi o innym momencie. „Osoba objęta programem” wskazuje udział w programie i samo w sobie nie rozstrzyga, jaki był powód zakwalifikowania. Gdy status występuje wyłącznie jako deklaracja rozmówcy, użyj przypisania, na przykład „uczestnik w wywiadzie powiedział, że wcześniej odbył karę pozbawienia wolności”. Jeżeli do postawionego pytania potrzebujesz statusu ustalonego w dokumentacji, zapisz tę różnicę jako ograniczenie materiału.

Przy analizie aktów prawnych, orzeczeń lub zasad programu zachowaj właściwe brzmienie nazwy, gdy ma znaczenie dla Twojego wywodu. Wskaż, czy cytujesz termin z aktu, oznaczenie z dokumentacji, czy nazwę stosowaną przez instytucję. Do opisu osoby dobierz sformułowanie odpowiednie dla etapu oraz źródła. W razie wątpliwości wróć do oryginalnego zapisu i sprawdź jego zakres. Podmiana nazwy na podobne, potoczne słowo potrafi zmienić grupę, o której jest mowa.

Co zrobić z określeniem „trudny uczestnik” używanym w placówce?

Sprawdź, czy słowo występuje jako luźna opinia, skrót organizacyjny czy kategoria opisana w narzędziu. Jeżeli rubryka „trudności we współpracy” ma instrukcję i prowadzący oznaczył w niej konkretne zdarzenie, możesz przedstawić nazwę rubryki oraz wpis. Jeśli spotykasz jedynie określenie „trudny” w swobodnej notatce, przypisz je autorowi lub pomiń zgodnie z pytaniem pracy. Materiał może pozwalać na opis sytuacji bez powtarzania tego słowa, na przykład „w notatce z dwóch spotkań prowadząca zapisała, że uczestnik odmówił wykonania zadania w parze”.

Przy porównaniu dwóch placówek ta sama nazwa rubryki może oznaczać odmienne zachowania. W jednej placówce „brak współpracy” może obejmować każdą odmowę ćwiczenia, w drugiej wyłącznie przerwanie spotkania po ponownej prośbie prowadzącego. To przykładowe, fikcyjne definicje. Jeżeli podobna różnica występuje w Twoim materiale, wskaż ją w metodzie. W wynikach porównaj sytuacje udokumentowane w ten sam sposób lub pokaż oddzielnie, jak każda placówka używa pojęcia. Wspólny nagłówek nie wystarcza do zsumowania wpisów.

Własna kategoria analizy też potrzebuje definicji. Jeżeli pod nazwą „odmowa udziału w zadaniu” liczysz wypowiedź odmawiającą wykonania ćwiczenia albo udokumentowaną odmowę po ponownej propozycji, podaj regułę i stosuj ją konsekwentnie. Przy braku zapisu zaznacz brak danych. Przy milczeniu uczestnika wyjaśnij, co można ustalić z notatki. Jeżeli zachowanie jest wieloznaczne i nie spełnia Twojej reguły, możesz opisać je jako osobny przypadek zamiast dopasowywać do nazwy, którą już masz w rozdziale.

Przykład z rozdziału o programie readaptacyjnym

Z jakiego materiału korzysta autorka?

Poniższy przykład jest fikcyjny. Dotyczy rozdziału licencjatu o tym, jak zapisywano przebieg indywidualnych konsultacji w programie wspierającym powrót do życia poza zakładem karnym. Autorka chce odtworzyć w dokumentacji trzy kolejne terminy konsultacji osoby oznaczonej jako U1. Wszystkie nazwy dokumentów i ich treść służą wyłącznie temu przykładowi.

  • Karta konsultacji K1. Dla pierwszego terminu odnotowano obecność. Przy drugim i trzecim terminie pola obecności pozostawiono puste. W udostępnionej karcie nie było legendy wyjaśniającej puste pola.
  • Notatka koordynatorki N1. Sporządzona po drugim terminie. Koordynatorka napisała „U1 jest bierny w kontakcie” i nie opisała w tej notatce żadnej próby kontaktu.
  • Wywiad W1. Przeprowadzony po trzecim terminie. Uczestnik powiedział „Na drugim terminie mnie nie było, miałem wtedy pracę”. Nie wypowiedział się o trzeciej konsultacji.
  • Karta kwalifikacji Q1. W formularzu zaznaczono, że w chwili przystąpienia do programu U1 odbył już karę pozbawienia wolności. W przykładzie ten status wyjaśnia dobór osoby do analizy. Szczegóły sprawy i dokładne daty nie są potrzebne.

W pierwszej wersji autorka wpisała do rozdziału „Były więzień U1 był bierny, opuścił dwa spotkania i nie chciał współpracować”. Promotor podkreślił całe zdanie. Jedna jego część pochodzi ze skrótowego nazwania statusu, inna z notatki koordynatorki, a liczba opuszczonych spotkań z interpretacji dwóch pustych pól. Końcowe „nie chciał” to przypisanie zamiaru, którego żadne źródło nie potwierdza. W pierwszej kolejności trzeba zmienić logikę zdania. Dopiero potem warto szukać płynnego brzmienia.

Jak poprawić każde twierdzenie?

  1. Status. Przy opisie materiału autorka może napisać „Według karty kwalifikacji w chwili przystąpienia do programu U1 był osobą po odbyciu kary pozbawienia wolności”. Czytelnik od razu wie, kiedy i z jakiego dokumentu pochodzi informacja. W akapicie o frekwencji wystarcza oznaczenie U1.
  2. Pierwszy termin. „W karcie konsultacji odnotowano obecność U1 na pierwszym spotkaniu”. Zdanie przypisuje informację karcie K1. Materiał nie mówi, czy uczestnik zabierał głos, wykonywał ćwiczenia lub był zadowolony z konsultacji.
  3. Drugi termin. „Przy drugim terminie pole obecności w karcie było puste. W wywiadzie U1 podał, że nie przyszedł z powodu pracy”. Karta nie dokumentuje obecności ani nieobecności. Relacja daje informację o nieobecności według U1 i o podanym przez niego powodzie. Powód nie był sprawdzany w innym źródle.
  4. Trzeci termin. „Przy trzecim terminie pole obecności w karcie było puste, a w wywiadzie U1 nie odniósł się do tego spotkania”. Jeśli ten termin ma znaczenie dla odpowiedzi, pozostaw go jako nierozstrzygnięty w dostępnym materiale. Milczenie w wywiadzie nie daje podstawy do uznania nieobecności.
  5. Ocena i zamiar. Koordynatorka zapisała w notatce „U1 jest bierny w kontakcie”. Nie opisała w niej żadnej próby kontaktu. W tej wersji słowo „bierny” ma autora. Fragment o chęci współpracy można usunąć, bo pytanie dotyczy zapisów o spotkaniach, a żaden zapis nie daje podstawy do wniosku o zamiarze.

Numeracja wyznacza tu kolejność redakcji, nie stopień wiarygodności ludzi. Przy innym materiale możesz znać frekwencję z rejestru podpisów, a osobę zapytać o cel udziału. Wtedy rozdzielenie źródeł jest równie ważne. Czytelnik ocenia przydatność informacji na podstawie jej związku z konkretnym pytaniem. Rejestr sporządzony po zajęciach może wystarczyć do opisania wpisanej obecności, lecz nadal nie wyjaśnia tego, co uczestnik myślał o spotkaniu.

Jak wygląda akapit po redakcji?

Według karty kwalifikacji U1 przystąpił do programu po odbyciu kary pozbawienia wolności (Q1). W karcie konsultacji odnotowano jego obecność na pierwszym spotkaniu. Pola obecności przy drugim i trzecim terminie pozostały puste (K1). W wywiadzie U1 podał, że na drugie spotkanie nie przyszedł z powodu pracy. Do trzeciego spotkania się nie odniósł (W1). Na podstawie dostępnych źródeł można więc wskazać jeden termin z odnotowaną obecnością i jeden z nieobecnością zgłoszoną przez uczestnika. Udziału w trzecim terminie nie udało się ustalić.

Jeśli podrozdział dotyczy ocen personelu, po tym akapicie możesz dodać zdanie o notatce N1 i wyjaśnić, że ocena nie wskazuje konkretnych prób kontaktu. Jeśli podrozdział ma pokazać wyłącznie kompletność karty, wystarczy napisać, że kartę wypełniono dla jednego z trzech terminów w zakresie rubryki obecności. To informacja o wypełnieniu dokumentu. Zwrot „frekwencja wyniosła jedną trzecią” przesądzałby, że w pozostałych dwóch terminach uczestnika nie było, choć dla jednego terminu materiał tego nie rozstrzyga. W zestawieniu danych oddziel rodzaj i źródło ustalenia od wniosków o frekwencji.

Możesz wstawić część tego opisu w różnych miejscach rozdziału, jeśli wymaga tego jego układ. Status należy do opisu doboru przypadku. Dane o konsultacjach mogą trafić do wyników. Ograniczenie odtworzenia frekwencji może znaleźć się również w podsumowaniu, o ile odnosi się do wniosku omawianego w tym miejscu. W takiej wersji unikniesz kilkukrotnego przywoływania szczegółów dotyczących tej samej osoby i zostawisz przy każdej tezie niezbędną podstawę.

Co zmienia nowa notatka lub rozbieżność między źródłami?

Załóżmy, że w tej samej fikcyjnej sytuacji koordynatorka odnajduje dodatkową notatkę sporządzoną po trzecim spotkaniu. Jest w niej zapis „U1 przyszedł na konsultację”. Przy aktualizacji rozdziału zachowaj zdanie o pustej rubryce, jeśli badasz kompletność karty, i dodaj informację z później odnalezionego dokumentu. Dwie rzeczy mogą być prawdziwe jednocześnie: rubryka pozostawała pusta i istnieje drugi zapis potwierdzający obecność. Zaktualizuj też wniosek o tym, które terminy udało się odtworzyć. Jeśli prowadzisz osobne podsumowanie liczby zapisów, dopisz, z ilu dokumentów pochodzi informacja.

Inaczej postąpisz, gdy karta wyraźnie potwierdza obecność na drugim spotkaniu, a U1 w wywiadzie mówi, że wtedy nie przyszedł. Najpierw sprawdź, czy nazwa terminu, typ konsultacji i kolejność zgadzają się w obu źródłach. Być może jedno źródło liczy planowane terminy, a drugie tylko te, które się odbyły. Jeżeli nadal chodzi o to samo spotkanie i nie ma podstawy do rozstrzygnięcia, zapisz, że źródła podają odmienne informacje. Gdy przygotowujesz podsumowanie ilościowe, opisz osobno takie rozbieżności. Po rozstrzygnięciu na podstawie dodatkowego materiału odnotuj, co umożliwiło korektę. Sama formalna forma dokumentu ani szczegółowa opowieść uczestnika nie wystarczają, żeby pominąć sprzeczność.

Jak przytoczyć cudzą ocenę i zachować jej sens?

Kiedy cytat jest potrzebny, a kiedy wystarczy opis?

Użyj cytatu, jeśli sposób sformułowania jest istotny dla analizy. Gdy porównujesz, jak personel nazywa te same zachowania w różnych notatkach, dokładne słowo może pokazać różnicę. Gdy sprawdzasz wyłącznie liczbę odnotowanych spotkań, ocena „bierny w kontakcie” niczego do niej nie dodaje. Gdy istotna jest sama obecność oceny, możesz podać, że koordynatorka przedstawiła krytyczną ocenę kontaktu, a następnie wyjaśnić jej kontekst. Bez cudzysłowu czytelnik rozpozna parafrazę, czyli oddanie sensu cudzej wypowiedzi własnymi słowami.

Aneta Paszkiewicz (2017, zwłaszcza s. 73) omawia stereotypy i stygmatyzację, odnosząc się do sytuacji osób odbywających karę pozbawienia wolności. W podsumowaniu zwraca uwagę na znaczenie języka używanego wobec osób skazanych. W pracy z resocjalizacji można na tym tle wyjaśnić, dlaczego słowo odnoszące się do całej osoby wymaga namysłu, zwłaszcza gdy za jego użyciem stoi jeden zapis lub jeden epizod. Ten artykuł jest opracowaniem problematyki. Nie pozwala obliczyć, jak często określone słowa pojawiają się w dokumentacji Twojej placówki.

Przed przytoczeniem sprawdź, skąd masz słowa. Jeśli w notatce po rozmowie zapisałeś „odmówił pracy w parze, powiedział, że woli sam”, możesz podać sens tej wypowiedzi jako relację utrwaloną w notatce. Cytat „Wolę pracować sam” wymaga zapisu, który rzeczywiście zachowuje to brzmienie. Jeśli korzystasz z nagrania lub transkrypcji, wróć do miejsca, z którego pochodzi zdanie, i przeczytaj pytanie oraz sąsiednią wypowiedź. Słowo „dzisiaj” potrafi rozstrzygać, czy rozmówca mówił o jednych zajęciach, czy o swoim podejściu do całego programu.

Co zrobić z cytatem, który można powiązać z konkretną osobą?

Rozpoznanie bywa możliwe po zestawie szczegółów, nawet gdy w tekście jest jedynie kod U1. Przykładowo w małej grupie można zidentyfikować uczestnika po połączeniu rzadkiego zawodu, kolejności zdarzeń i charakterystycznego sformułowania. Także informacja o osobie trzeciej, której dotyczy wypowiedź, może być rozpoznawalna. Przeczytaj pod tym kątem cały opis przypadku wraz z przypisami i aneksem. Sprawdź, czy pojedynczo mało charakterystyczne szczegóły nie składają się w łatwy do rozpoznania opis.

Dział Analiz Strategicznych Politechniki Warszawskiej w opracowaniu Pawła Hurasa (2023) rozróżnia ograniczanie dostępu do informacji w toku badania i ochronę tożsamości osób podczas przedstawiania wyników. Kodeks etyki socjologa Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (2012, pkt 19-21) wskazuje ochronę anonimowości i poufności oraz potrzebę uwzględnienia ryzyka rozpoznania badanych. Te materiały pomagają ocenić sposób prezentacji. Zasady pracy z konkretną dokumentacją ustal według warunków dostępu do materiału i uzgodnień dla swojego badania na uczelni.

Jeśli dokładne brzmienie nie jest konieczne, zachowaj sens w parafrazie i usuń szczegóły uboczne, o ile pozwalają na to warunki wykorzystania materiału. Jeżeli potrzebujesz cytatu, sprawdź, czy wolno go przytoczyć, i stosuj przyjęte w pracy oznaczenia skrótów oraz pominięć. Nie wkładaj do ust rozmówcy nowych słów tylko po to, żeby cytat brzmiał neutralniej. Kiedy identyfikującego szczegółu nie da się usunąć bez zmiany znaczenia, możesz omówić wniosek na wyższym poziomie ogólności albo zrezygnować z tego przykładu po uzgodnieniu sposobu prezentacji z promotorem.

Jak zapisać obserwację i własną interpretację w jednym podrozdziale?

Najpierw pokaż, co zapisano. W kolejnym zdaniu wyjaśnij, co z tego wywodzisz i według jakiej reguły. „W notatkach z dwóch różnych spotkań prowadząca zapisała, że U5 odmówiła udziału w ćwiczeniu po ponownej propozycji. Zgodnie z definicją przyjętą w metodzie obie sytuacje zakwalifikowano jako odmowę udziału w ćwiczeniu”. Czytelnik może przejść od dokumentu do kategorii i rozumie, dlaczego otrzymała taką nazwę. Gdy używasz ostrożniejszych zwrotów, jak „można przypuszczać”, nadal potrzebujesz przesłanki. Stopień pewności wynika z tego, co wiadomo o materiale.

Przy układaniu podrozdziału zwróć też uwagę, czy wniosek odnosi się do wszystkich danych, czy tylko do wybranych fragmentów. Jeśli opisujesz dwa przypadki odmowy w materiale z ośmiu spotkań, wskaż, na ilu spotkaniach do nich doszło, i wyjaśnij, czy dla pozostałych zapis jest kompletny. Jeśli obie notatki dotyczą tej samej odmowy na jednym spotkaniu, pokaż jedno zdarzenie z dwoma zapisami. Liczba dokumentów i liczba zdarzeń odpowiadają na różne pytania. To rozróżnienie jest ważne również przy wnioskach o powtarzalności zachowania.

Jak poprawić zdania o zachowaniu, motywacji i zmianie?

„Był agresywny” przy opisie jednego zdarzenia

Poszukaj w materiale czasowników, daty lub etapu i informacji o skutkach, jeśli są ważne dla pytania. „Po ogłoszeniu kolejności zadań U2 uderzył dłonią w stół. Prowadząca przerwała ćwiczenie” to opis, który można przypisać konkretnej notatce. Jeśli w tej notatce prowadząca oceniła sytuację jako agresję, dodaj tę informację w razie potrzeby jako ocenę prowadzącej. Gdy używasz „agresji” jako pojęcia analitycznego, wskaż przyjętą definicję i cechy zdarzenia, które pozwoliły zastosować tę kategorię. W rozdziale o bezpieczeństwie zachowaj zapisane okoliczności i reakcję placówki, jeśli należą do zakresu pracy.

Gdy autor notatki napisał tylko „zachowanie agresywne” i nie opisał czynności, nie możesz uzupełnić ich przykładem, który pasowałby do określenia. Napisz „prowadząca określiła zachowanie U2 jako agresywne, bez opisu jego przebiegu”. Gdy notatki zawierają wiele podobnych ocen bez szczegółów, możesz przedstawić, jak nazywano zachowania w dokumentacji, i wskazać, że materiał nie wystarcza do odtworzenia ich przebiegu. Taki wynik może być wartościowy w badaniu dokumentacji, nawet jeśli do badania zachowań trzeba by dysponować innym materiałem.

„Nie chciała współpracować” przy informacji o odmowie

Przyjrzyj się, co zostało zaproponowane i jak osoba odpowiedziała. „U3 odmówiła udziału w ćwiczeniu w parze i poprosiła o indywidualne zadanie” opisuje decyzję oraz zgłoszoną alternatywę. Zdanie „odmówiła współpracy” może zgubić ważną część jej odpowiedzi, zwłaszcza jeśli w rozdziale analizujesz formy udziału. Jeśli U3 podała powód, dopisz go ze wskazaniem źródła. Jeśli prowadząca zaproponowała zadanie indywidualne, a karta potwierdza jego wykonanie, masz też osobną informację o tym, jak przebiegło spotkanie.

Na decyzję o brzmieniu wpływa jednostka, o której mówisz. Odmowa podpisania dokumentu, odmowa udziału w pojedynczym zadaniu i wycofanie się z całego programu to różne zdarzenia. Jeżeli osoba mówi „nie chcę teraz o tym rozmawiać”, do zakresu wypowiedzi należą zarówno temat rozmowy, jak i określenie czasu. Zdanie „odmówiła dalszych spotkań” wymaga odrębnej podstawy. W analizie wywiadów rozróżnij odmowę odpowiedzi na pytanie od stanowiska rozmówcy wobec sprawy, której dotyczyło pytanie.

„Program zmienił uczestnika” we wnioskach

Sprawdź, czy potrafisz nazwać zmianę i wskazać okres oraz źródło porównania. Jeśli według kart U4 ukończył jedno z trzech ćwiczeń w pierwszym tygodniu i trzy z trzech w ostatnim, możesz zapisać tę różnicę z podaniem źródła i terminów. Przed porównaniem sprawdź, czy oba zestawy ćwiczeń oceniano według tej samej zasady. Jeśli pierwsza karta liczy wykonanie bez pomocy, a ostatnia zalicza również wykonanie ze wsparciem, pokaż oba zapisy z ich regułami. Pojęcie „poprawa” potrzebuje zrozumiałego punktu odniesienia.

Jeżeli jednocześnie zmieniły się zadania, dostęp do wsparcia albo sposób dokumentowania, odnotuj to, gdy ma znaczenie dla porównania. Wniosek, że to program spowodował zmianę, wymaga materiału i projektu badania umożliwiających ocenę innych wyjaśnień. Możesz opisać różnicę odnotowaną w trakcie programu i osobno podać relację uczestnika, jeśli sam przypisuje zmianę programowi. „U4 powiedział, że dzięki spotkaniom zaczął częściej prosić o pomoc” oddaje przypisany przez niego powód. Wniosek badacza o przyczynie podlega regułom zastosowanej metody.

Jak sprawdzić cały rozdział po poprawkach?

Czy czytelnik może wrócić od wniosku do materiału?

Zrób przegląd od końca rozdziału. Wybierz wniosek o osobie lub grupie, znajdź opis wyników, a potem sprawdź notatkę, wypowiedź albo dokument, na których się opiera. Przy każdym istotnym zdaniu porównaj liczbę osób lub zdarzeń, okres i warunek, w jakim zebrano dane. Jeśli raz piszesz „po dwóch spotkaniach”, a w podsumowaniu „po zakończeniu programu”, sprawdź, który okres rzeczywiście obejmują źródła. Przy stwierdzeniu „uczestnicy zwykle odmawiali” ustal, ile odmów odnotowano i w ilu sytuacjach w ogóle pojawiła się propozycja udziału.

Następnie przeczytaj podpisy, opisy w aneksie i streszczenie. Zdarza się, że w wynikach pojawia się poprawione zdanie „nie ustalono obecności w trzecim terminie”, ale w podsumowaniu zostają „dwie nieobecności”. Po korekcie głównego akapitu wyszukaj w dokumencie starą liczbę, termin lub ocenę. Przeczytaj każdą znalezioną wzmiankę w kontekście. W tekście teoretycznym to samo słowo może być potrzebnym pojęciem, w przytoczeniu cudzą wypowiedzią, a w podsumowaniu nieuzasadnionym skrótem. Decyzję podejmuj dla danego użycia.

Zachowaj spójne oznaczenia źródeł. Jeśli w metodzie K1 oznacza kartę konsultacji, a W1 wywiad, dopilnuj, by w kolejnych rozdziałach symbol nie zmienił znaczenia. W materiale roboczym zapisz, jak odszukujesz właściwy fragment, bez powielania danych uczestników w każdym pliku. W oddawanej pracy użyj oznaczeń uzgodnionych dla tego projektu i wyjaśnij, co oznacza typ dokumentu. Przy publikacjach naukowych stosuj przyjęty na uczelni styl bibliograficzny, a przy dokumentach badawczych zachowaj taki poziom szczegółu, jaki jest potrzebny do zrozumienia analizy i zgodny z warunkami ich wykorzystania.

Jak przygotować fragment do konsultacji lub redakcji?

Prześlij tylko to, co pozwala omówić problem językowy i podstawę zdania. Do pierwszej rozmowy zwykle wystarczy akapit bez danych uczestników, uwaga promotora, pytanie badawcze oraz krótki opis rodzaju zapisu, na przykład „karta z jednym wpisem obecności i dwiema pustymi rubrykami”. Jeśli chcesz omówić różnicę między cytatem a parafrazą, przygotuj bezpieczny fragment albo własny fikcyjny przykład ilustrujący tę samą trudność. Odnotuj, czy potrzebujesz korekty jednego zdania, przeglądu kilku opisów według jednej zasady, czy porównania wniosków z wynikami.

Przed udostępnieniem kopii sprawdź treść i plik. Nazwisko może występować w nazwie dokumentu, komentarzach, historii zmian, właściwościach, przypisach, nagłówkach i dołączonych obrazach. Dokładny opis miejsca, funkcji czy nietypowej sytuacji może wskazać osobę nawet po usunięciu nazwiska. Upewnij się, że sposób przekazania fragmentu odpowiada warunkom wykorzystania materiału. Przy wątpliwości możesz opisać konstrukcję problemu bez przesyłania dokumentacji, na przykład „autor notatki ocenia osobę, a akapit przedstawia ocenę jako ustaloną cechę”.

Przyjmując poprawki, przeczytaj razem dwa miejsca: zdanie po zmianie i podstawę, która pozwala Ci je napisać. Sprawdź, czy zachowały się istotny status, czyn, czas, źródło i ograniczenie. Jeżeli korekta pozostawia pytanie otwarte, wskaż je w komentarzu do promotora. Możesz napisać „Rozdzieliłam informację z karty i relację uczestnika. W karcie trzecia rubryka była pusta, a w wywiadzie brak wypowiedzi o tym terminie. Czy w podsumowaniu zostawić go jako nierozstrzygnięty?”. Taki komentarz daje promotorowi konkret do oceny.

Jeśli na seminarium wracasz do wcześniejszej decyzji o tym, jakie materiały analizować, zobacz poradnik o wywiadach, dokumentach i wnioskach. Z zakresem wsparcia dla tego kierunku zapoznasz się na stronie Resocjalizacja.

Pytania o język opisu i zlecenie redakcji

Czy redakcja pracy z resocjalizacji obejmuje poprawę oceniającego języka?

Tak. Pomogę zastąpić nieprecyzyjne i uogólniające oceny rzeczowym opisem zachowań, sytuacji oraz warunków społecznych. Uporządkuję terminologię i oddzielę ustalenia ze źródeł od komentarza autora. Zachowam sens tekstu i uwzględnię przekazane uwagi promotora.

Czym różni się korekta od redakcji tekstu?

Korekta skupia się przede wszystkim na poprawności językowej, ortografii i interpunkcji. Redakcja obejmuje również sposób budowania zdań, styl, układ akapitów, płynność oraz logikę wypowiedzi. Zakres dobieram do stanu i potrzeb konkretnego materiału.

Oferuję oba zakresy przy pracach licencjackich, magisterskich i zaliczeniowych, referatach, opracowaniach oraz prezentacjach.

Czy opinie wychowawców wystarczą do oceny skuteczności programu resocjalizacyjnego?

Opinie wychowawców pozwalają przedstawić ich perspektywę, doświadczenia i ocenę działań. Same nie wystarczają do wykazania skuteczności programu. Pomogę oddzielić relacje badanych od wniosków o efektach i dopasować zakres interpretacji do projektu badania oraz dostępnych danych.

Jakie materiały przesłać do opracowania opisu programu resocjalizacyjnego?

Prześlij temat i cel pracy, dostępny opis programu, informacje o jego adresatach, założeniach i realizowanych działaniach oraz wytyczne promotora. Jeśli masz sprawozdania, wyniki badań lub wywiady dotyczące programu, dołącz ich zanonimizowane wersje. Zakres opracowania dopasuję do tego, co rzeczywiście wynika z materiałów.

Jakie informacje przesłać, żeby otrzymać wycenę?

Podaj temat, kierunek, rodzaj pracy, etap przygotowania i potrzebny termin. Opisz, co ma zostać przygotowane, sprawdzone lub poprawione. Dołącz aktualny dokument, wytyczne uczelni oraz uwagi promotora.

Przy badaniach przydatne będą założenia, ankieta lub scenariusz wywiadu i zebrane dane. Przy redakcji pod kątem podobieństwa dołącz raport JSA, jeśli go masz. Nie musisz mieć wszystkich materiałów, żeby zapytać o zakres pomocy.

Jak ustalić cenę i termin korekty?

Prześlij tekst, określ zakres potrzebnych zmian i podaj termin. Wstępna ocena materiału pozwoli ustalić, czy wystarczy podstawowa korekta, czy potrzebna jest głębsza redakcja, oraz omówić wycenę i możliwości realizacji.

Źródła

  • Czechowska-Bieluga, M. (2022). Stygmatyzacja byłych skazanych w narracjach pracowników socjalnych. Resocjalizacja Polska, 23, 149-163. DOI 10.22432/pjsr.2022.23.10.
  • Huras, P. (20 października 2023). Anonimowość i poufność badań społecznych. Dział Analiz Strategicznych Politechniki Warszawskiej, cykl Zrozumieć badania społeczne.
  • Paszkiewicz, A. (2017). Stygmatyzacja społeczna osób odbywających karę pozbawienia wolności – zarys problematyki. Przegląd Więziennictwa Polskiego, 97, 55-77.
  • Polskie Towarzystwo Socjologiczne. (2012). Kodeks etyki socjologa, uchwalony 25 marca 2012 r., pkt 19-21.

Chcesz zredagować opis osób w pracy z resocjalizacji?

Prześlij zanonimizowany fragment, uwagi promotora, pytanie badawcze i krótki opis źródeł. Wskaż, czy chodzi o język pojedynczych opisów, przypisanie cytatów czy spójność wniosków z materiałem. Do omówienia zakresu wystarczy tekst bez akt, nagrań i danych uczestników.

Korekta i redakcja pracy licencjackiej i magisterskiej
Skontaktuj się ze StudentSupport

Czytaj również

Formatowanie pracy dyplomowej - jak dopasować dokument do wytycznych uczelni?

Gotowa treść to jeszcze nie gotowy dokument. Sprawdź, jak przełożyć wytyczne uczelni na ustawienia Worda, uporządkować numerację, spisy i podpisy oraz skontrolować końcowy plik Word lub PDF. Poradnik zawiera praktyczną kolejność poprawek i checklistę przed oddaniem pracy do druku lub przesłaniem jej na system uczelni. Opcja Inne na pierwszej stronie ukrywa numer na pierwszej stronie sekcji. Sam zwykły podział strony nie tworzy niezależnej numeracji. Nadaj rozdziałom styl Nagłówek 1, podrozdziałom Nagłówek 2, a niższym poziomom Nagłówek 3. W karcie Narzędzia główne > Lista wielopoziomowa wybierz wzór powiązany z tymi stylami, np. 1, 1.1, 1.1.1. Usuń ręcznie wpisane numery, aby nie wyświetlały się podwójnie. Kliknij automatyczny spis i wybierz Odwołania > Aktualizuj spis > Aktualizacja całego spisu. Sprawdź tytuły, poziomy i numery stron. Jeżeli pozycji brakuje, popraw styl nagłówka w tekście. Po eksporcie skontroluj także PDF. Nazwy poleceń dotyczą komputerowego Worda dla Microsoft 365 w Windows. W innych wersjach mogą się różnić. Wstęp, zakończenie i bibliografię uwzględnij zgodnie z wytycznymi uczelni. Najpierw ustal styl cytowania i jego wydanie, a później sprawdź zapis książek, artykułów, raportów oraz pozostałych źródeł. Nie poprawiaj jedynie czcionki przypisów, pomijając brakujące dane lub błędne odwołania. Praca stosująca APA może zawierać przypisy dolne o funkcji objaśniającej. Błędem jest nieuzasadnione mieszanie sposobów dokumentowania źródeł, a nie samo współistnienie nawiasów i przypisów. Podobnie brak daty dostępu lub miasta wydania nie zawsze oznacza błąd: zależy od stylu i typu dokumentu. Sprawdź, czy cytaty mają wymagane lokalizatory, parafrazy wskazują źródła, a pozycje w bibliografii odpowiadają odwołaniom z uwzględnieniem wyjątków przyjętego systemu. Szczegółowe przykłady znajdziesz w poradniku o bibliografii i przypisach w pracy dyplomowej. Od strony technicznej używaj funkcji przypisu zamiast ręcznie wpisanego indeksu i dopisku u dołu strony. W bibliografii ustaw odpowiednie wcięcia akapitowe, jeśli są wymagane, zamiast wyrównywać kolejne linie spacjami. Jeśli korzystasz z menedżera bibliografii, zachowaj działające pola cytowań w kopii roboczej. Nie zamieniaj ich przypadkowo na zwykły tekst podczas przenoszenia między plikami. Formatowanie nie zastępuje sprawdzenia, czy publikacja naprawdę potwierdza przypisaną jej informację. Każdy element powinien mieć jasną funkcję. W tekście odwołaj się do tabeli lub ilustracji i wyjaśnij, co jest w niej istotne. Nie obowiązuje jedna zasada, że...

Czytaj artykuł

Jak napisać streszczenie pracy licencjackiej i magisterskiej? Przykład i abstract

Streszczenie pracy licencjackiej lub magisterskiej powinno zwięźle pokazywać jej cel, sposób opracowania problemu, najważniejsze ustalenia i wniosek. Piszesz je na podstawie ukończonej pracy. Angielski abstract powinien przekazywać tę samą treść, z zachowaniem właściwych terminów i ograniczeń badania. Praca ma kilkadziesiąt stron, a... Streszczenie pracy licencjackiej lub magisterskiej powinno zwięźle pokazywać jej cel, sposób opracowania problemu, najważniejsze ustalenia i wniosek. Piszesz je na podstawie ukończonej pracy. Angielski abstract powinien przekazywać tę samą treść, z zachowaniem właściwych terminów i ograniczeń badania. Praca ma kilkadziesiąt stron, a na jej przedstawienie zostaje niewielkie pole w systemie uczelni. Co wybrać? Zamiast skracać każdy rozdział osobno, ustal, czego odbiorca musi się dowiedzieć, aby zrozumieć przedmiot i rezultat całego opracowania. Poniższy przykład pokazuje, jak połączyć te informacje bez tworzenia drugiego wstępu. Wstęp wprowadza do problemu i przedstawia założenia pracy. Zakończenie zbiera jej ustalenia oraz odpowiada na przyjęte pytania. Streszczenie daje samodzielny, skondensowany obraz całości, także osobie, która nie czyta pozostałych rozdziałów. Nie kopiuj pierwszego akapitu wstępu, jeśli opisuje wyłącznie znaczenie tematu. Nie przenoś również całego zakończenia, jeśli bez znajomości metody nie wiadomo, skąd pochodzą przedstawione wnioski. Pomocniczo porównaj poradniki o pisaniu wstępu oraz o zakończeniu pracy dyplomowej. Anna Dunin-Dudkowska (2023), omawiając streszczenie jako gatunek wypowiedzi, akcentuje jego zależność od tekstu wyjściowego oraz selekcję najważniejszych treści. W odniesieniu do abstraktu naukowego opisuje również znaczenie uporządkowanego przedstawienia problemu, metody i rezultatów. W praktyce pracy dyplomowej oznacza to, że streszczenie nie powinno dopisywać osiągnięć, których nie ma w opracowaniu. Sprawdź wytyczne swojego wydziału i pola systemu, w którym składasz pracę. Limit może być podany w słowach albo znakach, ze spacjami lub bez. Mogą być wymagane osobne wersje językowe i określona liczba słów kluczowych. Nie ma jednej objętości obowiązującej wszystkie prace licencjackie i magisterskie. Zanim zaczniesz skracać tekst, zanotuj: limit, języki, wymagany układ i sposób podania słów kluczowych. Jeśli instrukcja pozostawia niejasność, sprawdź ją u prowadzącego lub w jednostce obsługującej składanie prac. Długość przykładu z tego poradnika nie zastępuje lokalnego wymagania. Poniższe pytania pomagają wybrać treść. Nie muszą występować w tekście jako podpisane sekcje. Wymagany przez uczelnię szablon ma pierwszeństwo. Jaki problem rozpatruje praca i czego dokładnie dotyczy? Zawęź przedmiot zamiast...

Czytaj artykuł