Streszczenie pracy licencjackiej lub magisterskiej powinno zwięźle pokazywać jej cel, sposób opracowania problemu, najważniejsze ustalenia i wniosek. Piszesz je na podstawie ukończonej pracy. Angielski abstract powinien przekazywać tę samą treść, z zachowaniem właściwych terminów i ograniczeń badania.
Praca ma kilkadziesiąt stron, a na jej przedstawienie zostaje niewielkie pole w systemie uczelni. Co wybrać? Zamiast skracać każdy rozdział osobno, ustal, czego odbiorca musi się dowiedzieć, aby zrozumieć przedmiot i rezultat całego opracowania. Poniższy przykład pokazuje, jak połączyć te informacje bez tworzenia drugiego wstępu.
Streszczenie, wstęp i zakończenie pełnią różne funkcje
Wstęp wprowadza do problemu i przedstawia założenia pracy. Zakończenie zbiera jej ustalenia oraz odpowiada na przyjęte pytania. Streszczenie daje samodzielny, skondensowany obraz całości, także osobie, która nie czyta pozostałych rozdziałów.
Nie kopiuj pierwszego akapitu wstępu, jeśli opisuje wyłącznie znaczenie tematu. Nie przenoś również całego zakończenia, jeśli bez znajomości metody nie wiadomo, skąd pochodzą przedstawione wnioski. Pomocniczo porównaj poradniki o pisaniu wstępu oraz o zakończeniu pracy dyplomowej.
Anna Dunin-Dudkowska (2023), omawiając streszczenie jako gatunek wypowiedzi, akcentuje jego zależność od tekstu wyjściowego oraz selekcję najważniejszych treści. W odniesieniu do abstraktu naukowego opisuje również znaczenie uporządkowanego przedstawienia problemu, metody i rezultatów. W praktyce pracy dyplomowej oznacza to, że streszczenie nie powinno dopisywać osiągnięć, których nie ma w opracowaniu.
Ile słów powinno mieć streszczenie pracy?
Sprawdź wytyczne swojego wydziału i pola systemu, w którym składasz pracę. Limit może być podany w słowach albo znakach, ze spacjami lub bez. Mogą być wymagane osobne wersje językowe i określona liczba słów kluczowych. Nie ma jednej objętości obowiązującej wszystkie prace licencjackie i magisterskie.
Zanim zaczniesz skracać tekst, zanotuj: limit, języki, wymagany układ i sposób podania słów kluczowych. Jeśli instrukcja pozostawia niejasność, sprawdź ją u prowadzącego lub w jednostce obsługującej składanie prac. Długość przykładu z tego poradnika nie zastępuje lokalnego wymagania.
Co powinno znaleźć się w streszczeniu?
Poniższe pytania pomagają wybrać treść. Nie muszą występować w tekście jako podpisane sekcje. Wymagany przez uczelnię szablon ma pierwszeństwo.
Cel i zakres
Jaki problem rozpatruje praca i czego dokładnie dotyczy? Zawęź przedmiot zamiast rozpoczynać od ogólnej historii całej dziedziny.
Materiał i sposób postępowania
Na jakiej podstawie powstały ustalenia? Wskaż badanie, analizowane dokumenty, źródła lub inne adekwatne rozwiązanie.
Najważniejsze ustalenie
Co rzeczywiście stwierdzono? Zdanie „przedstawiono wyniki” nie mówi czytelnikowi, jakie one były.
Wniosek i jego granica
Co wynika z opracowania i do jakiego zakresu odnosi się ta odpowiedź? Nie poszerzaj jej na grupy lub zjawiska, których nie zbadano.
Jeśli badanie nie wykazało oczekiwanego związku, nie pomijaj tego tylko dlatego, że streszczenie ma zachęcać do lektury. Nie zastępuj też ostrożnego wniosku mocnym czasownikiem „udowodniono”, jeśli projekt na to nie pozwala.
Przykład streszczenia pracy z badaniem ankietowym
Autorski przykład dydaktyczny. Temat, badanie i liczby poniżej są fikcyjne. Fragment pokazuje konstrukcję streszczenia; nie opisuje wyników klienta ani rzeczywiście przeprowadzonego badania.
Celem pracy było rozpoznanie preferowanej formy konsultacji wśród studentów jednego kierunku na badanej uczelni. Zastosowano ankietę internetową udostępnioną w grupie rocznika. Udział był dobrowolny; uzyskano 40 ważnych odpowiedzi. Analiza obejmowała liczebności i udziały procentowe odpowiedzi na pytanie o preferowaną formę konsultacji. Konsultacje online wybrały 24 osoby (60%), a stacjonarne 16 osób (40%). W badanej grupie częściej wskazywano formę online. Wynik opisuje deklaracje uczestników i nie wyjaśnia przyczyn ich wyboru. Ze względu na sposób doboru próby nie stanowi podstawy do uogólnienia preferencji na wszystkich studentów uczelni.
Przykład zawiera cel, sposób zebrania danych, liczebność, podstawową analizę, wynik oraz ograniczenie. Procenty mają wspólną podstawę: 40 ważnych odpowiedzi. Tekst nie twierdzi, że konsultacje online są skuteczniejsze ani że należy nimi zastąpić inne formy. Takich pytań przedstawione badanie nie rozstrzyga.
W swojej pracy wybierz ustalenia odpowiadające jej głównemu celowi. Nie trzeba przepisywać wszystkich liczb z rozdziału badawczego. Trzeba natomiast zachować ich zgodność z ostatecznymi zestawieniami. Po zmianie wyników zaktualizuj także streszczenie.
Abstract po angielsku: zachowaj znaczenie, nie szyk zdania
Angielska wersja powinna opisywać ten sam projekt. Sprawdź terminy przyjęte w Twojej dyscyplinie, konsekwentne nazwy zmiennych i zgodność liczb. Szczególnie uważaj na sformułowania o przyczynach: polskie „wiązało się z” nie powinno po tłumaczeniu zmienić się w „powodowało”.
Angielska wersja tego samego przykładu
The aim of the thesis was to identify the preferred consultation format among students enrolled in one degree programme at the university studied. An online questionnaire was shared in a group for the year cohort. Participation was voluntary, and 40 valid responses were obtained. The analysis included counts and percentages for the question about the preferred consultation format. Online consultations were chosen by 24 participants (60%), while 16 participants (40%) preferred in-person consultations. Online consultations were selected more frequently within the surveyed group. The result describes participants' preferences and does not explain the reasons for their choices. Given the sampling approach, these preferences cannot be generalised to all students at the university.
Nie dodawaj do abstractu nowych informacji, nawet jeśli angielska wersja brzmi dzięki nim bardziej efektownie. Narzędzie tłumaczące może ułatwić przygotowanie szkicu, ale gotowy tekst porównaj zdanie po zdaniu z polskim odpowiednikiem i z treścią pracy.
Jak napisać streszczenie pracy teoretycznej bez ankiety?
Opisz rzeczywisty sposób opracowania problemu. Możesz wskazać analizowane koncepcje, kryterium porównania stanowisk lub zakres materiału. Zamiast sztucznie wprowadzać respondentów i narzędzie badawcze, pokaż, jak przebiegało rozumowanie oraz do jakiego ustalenia doprowadziło.
Na przykład praca porównująca dwa podejścia do określonego problemu może w streszczeniu nazwać te podejścia, wskazać oś porównania i przedstawić zasadniczą różnicę. Zdanie „przeanalizowano literaturę” będzie zbyt ogólne, jeśli nie wynika z niego przedmiot i rezultat analizy.
Nie nazywaj zwykłego przeglądu literatury przeglądem systematycznym, jeżeli nie zastosowano odpowiedniej procedury. Streszczenie ma odpowiadać metodzie opisanej w pracy, również wtedy, gdy jest ona skromniejsza niż popularne określenie.
Jak dobrać słowa kluczowe do pracy dyplomowej?
Wybieraj pojęcia, po których można rozpoznać temat, badane zjawisko, grupę lub podejście. To słowa opisujące pracę w katalogu, a nie frazy marketingowe. Nie wpisuj „praca licencjacka”, jeśli nie mówi to nic o jej przedmiocie.
Dla fikcyjnego przykładu powyżej roboczy zestaw mógłby obejmować: konsultacje akademickie, preferencje studentów, konsultacje online, badanie ankietowe. Ostateczna liczba i forma haseł zależą od wymagań uczelni. Angielskie odpowiedniki powinny zachować sens polskich pojęć, nie tworzyć nowego zakresu tematycznego.
Co usunąć lub poprawić przed złożeniem pracy?
- Sam opis rozdziałów. „W pierwszym rozdziale…, w drugim…” zajmuje miejsce, a często nie ujawnia ustaleń.
- Ogólniki o ważności tematu. Zastąp je konkretnym problemem i zakresem.
- Nowe wyniki. Wszystkie ustalenia ze streszczenia muszą mieć podstawę w pracy.
- Nieobjaśnione skróty. Odbiorca streszczenia może nie znać wcześniejszych rozdziałów.
- Rozbieżności językowe. Porównaj próbę, liczby, metodę i siłę wniosku w obu wersjach.
- Przekroczony limit. Sprawdź właściwą jednostkę liczenia i gotowy tekst po wklejeniu do systemu.
Pytania o redakcję fragmentu pracy
Czy można zgłosić tylko jeden fragment pracy?
Tak. Możesz zgłosić pojedynczy rozdział, ankietę, metodologię, wyniki, bibliografię, przypisy albo inny fragment. Wsparcie może dotyczyć również treści prezentacji lub redakcji gotowego tekstu.
Przy fragmencie dołącz temat i plan pracy oraz uwagi promotora, jeśli je masz. Dzięki temu możemy uwzględnić jego miejsce w całym dokumencie.
Czym różni się korekta od redakcji tekstu?
Korekta skupia się przede wszystkim na poprawności językowej, ortografii i interpunkcji. Redakcja obejmuje również sposób budowania zdań, styl, układ akapitów, płynność oraz logikę wypowiedzi. Zakres dobieramy do stanu i potrzeb konkretnego materiału.
Oferujemy oba zakresy przy pracach licencjackich, magisterskich i zaliczeniowych, referatach, opracowaniach oraz prezentacjach.
Źródło i charakter przykładów
Dunin-Dudkowska, A. (2023). Streszczenie jako gatunek wypowiedzi w glottodydaktyce polonistycznej. Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców, 30. DOI: 10.18778/0860-6587.30.10.
Publikację wykorzystano do omówienia funkcji streszczenia i abstraktu. Przykład badania, oba teksty przykładowe oraz lista kontrolna są autorskim materiałem dydaktycznym. Nie ustanawiają wymagań konkretnego wydziału.
