W APA 7 źródło oznaczasz w dwóch miejscach: krótko przy zdaniu i dokładnie w bibliografii. W tekście podajesz nazwisko autora i rok, a przy cytacie także stronę lub inny sposób odnalezienia fragmentu. Na końcu pracy zapisujesz pełne dane publikacji. Te dwa zapisy mają prowadzić do tego samego tekstu.
Otwierasz artykuł naukowy, kopiujesz gotowe cytowanie i wklejasz je do pracy. Przy kolejnym źródle zapis wygląda inaczej: pojawia się znak &, brakuje roku, tytuł jest zapisany wielkimi literami. Potem promotor prosi o APA 7 i trudno ustalić, co właściwie trzeba poprawić. Zacznij od jednej publikacji. Gdy prześledzisz drogę od przeczytanego fragmentu do wpisu w bibliografii, łatwiej uporządkujesz pozostałe źródła.
Poniżej pokazuję ten obieg na rzeczywistych publikacjach. Zobaczysz, jak cytować jednego, dwóch i kilku autorów, zapisać artykuł z DOI, rozpoznać różnicę między cytatem a parafrazą i sprawdzić wynik generatora. Zasady oryginalnego APA 7 zestawiam z polską adaptacją Skiminy, Harasimczuk i Cieciucha. Nie trzeba znać nazw tych reguł przed lekturą – potrzebujesz publikacji, z której korzystasz, i wytycznych swojego kierunku.
Najpierw sprawdź, którą wersję APA przyjęto na Twoim kierunku
APA 7 to siódme wydanie zasad American Psychological Association. Obejmuje więcej niż bibliografię, ale tutaj zajmiemy się odwołaniami do źródeł. Sam zapis „stosować APA” w wiadomości od promotora może wymagać doprecyzowania: czy chodzi o oryginalne zasady anglojęzyczne, czy o ich polską adaptację i dodatkowe wytyczne wydziału?
To ważne przy nazwiskach. W przykładach polskich przyjmuję adaptację opisaną w książce Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7. Stosuję więc „i” oraz „i in.”. W oryginalnym zapisie angielskim spotkasz odpowiednio znak „&” w nawiasie oraz skrót „et al.”. Nie zmieniaj ich w swoim pliku tylko dlatego, że generator pokazał inną wersję. Najpierw ustal wymagany wariant.
Przygotuj krótką notatkę dla siebie: „Piszę po polsku, korzystam z polskiej adaptacji APA 7, a wymagania techniczne sprawdzam w instrukcji wydziału”. Jeśli uczelnia wymaga oryginalnego zapisu APA, zapisz właśnie to. Jedna taka decyzja pomaga uniknąć mieszania rozwiązań w kolejnych rozdziałach.
Jak połączyć odwołanie w tekście z bibliografią?
Na poniższym przykładzie przejdziemy od zdania o przeglądzie literatury do pełnego opisu artykułu Hannah Snyder z 2019 roku. W zdaniu możesz napisać:
Snyder (2019) omawia przegląd literatury jako metodę badawczą oraz wskazuje, czym różnią się jego wybrane odmiany.
Nazwisko weszło tu do zdania. Ten sam artykuł można przywołać na końcu wypowiedzi:
Przegląd literatury może być samodzielną metodą badawczą, która wymaga zaplanowania sposobu doboru i opracowania publikacji (Snyder, 2019).
Oba odwołania prowadzą do jednego wpisu w bibliografii:
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Nie tworzysz osobnego wpisu za każdym razem, gdy korzystasz z tego artykułu. Bibliografia opisuje publikację, a kolejne odwołania pokazują, w których miejscach pracy z niej korzystasz. Pełny tekst artykułu Snyder w uniwersyteckim zasobie PDF pozwala sprawdzić zarówno jego treść, jak i dane wydawnicze.
Zanim wpiszesz podobne zdanie do własnej pracy, przeczytaj odpowiedni fragment źródła. Poprawny nawias nie dowodzi jeszcze, że publikacja rzeczywiście potwierdza Twoją wypowiedź. W tym przykładzie odsyłacz ma sens, ponieważ artykuł dotyczy właśnie metodyki przeglądów. Nie byłby wystarczającym uzasadnieniem przypadkowego twierdzenia o zachowaniu studentów czy skuteczności nauczania.
Jeden, dwóch i trzech autorów – przykłady cytowania APA 7
Jeden autor: nazwisko i rok
Artykuł Snyder ma jedną autorkę. Podstawowe formy to Snyder (2019) oraz (Snyder, 2019). W zwykłym odwołaniu do tej publikacji nie wpisujesz imienia, tytułu artykułu ani nazwy czasopisma. Te dane należą do bibliografii. Nazwisko i rok mają wystarczyć, aby czytelnik odnalazł właściwą pozycję.
Wybieraj formę zgodną z sensem zdania. Gdy porównujesz stanowiska autorów, nazwisko na początku ułatwia pokazanie, kto co proponuje. Gdy ważniejsze jest samo zagadnienie, odwołanie w nawiasie zwykle mniej przerywa lekturę. Nie trzeba zaczynać każdego akapitu od „Według autora” ani kończyć każdego zdania taką samą konstrukcją.
Dwoje autorów: zachowaj oba nazwiska
Artykuł Virginii Braun i Victorii Clarke Using thematic analysis in psychology z 2006 roku ma dwie autorki. W przyjętej tutaj polskiej adaptacji zapiszesz Braun i Clarke (2006) albo (Braun i Clarke, 2006). Oba nazwiska pozostają w kolejnych odwołaniach. Nie skracasz ich do „Braun i in.”.
W angielskim tekście stosującym oryginalne APA występują dwie formy: Braun and Clarke (2006) w zdaniu oraz (Braun & Clarke, 2006) w nawiasie. To różnica sposobu zapisu, a nie informacja o innym źródle. Przenosząc angielski opis do polskiej pracy, sprawdź przyjęty wariant zamiast mechanicznie mieszać „and”, „i” oraz „&”.
Troje lub więcej autorów: skrót już od pierwszego odwołania
Polskie standardy z 2022 roku napisali Ewa Skimina, Justyna Harasimczuk i Jan Cieciuch. W tekście wystarczy Skimina i in. (2022) albo (Skimina i in., 2022), również przy pierwszym odwołaniu. Nie trzeba najpierw wypisywać trzech nazwisk i dopiero później wprowadzać skrótu. W oryginalnym wariancie angielskim zapis ma formę Skimina et al. (2022).
Skrócenie odwołania w tekście nie oznacza usuwania autorów z bibliografii. Przy tej książce opis nadal zawiera wszystkie trzy nazwiska. Zachowaj też ich oryginalną kolejność. Nie układaj współautorów alfabetycznie i nie wybieraj do nawiasu tego nazwiska, które jest Ci najlepiej znane. Jeśli skrót prowadziłby do dwóch różnych publikacji, trzeba go rozwinąć na tyle, żeby dało się je odróżnić.
Parafraza i cytat dosłowny – gdzie wpisać stronę?
W parafrazie przedstawiasz sens źródła własnym językiem. W cytacie odtwarzasz jego słowa. To rozróżnienie zależy od sposobu wykorzystania treści, a nie od długości zdania ani liczby zmienionych wyrazów. Przestawienie kolejności słów nie zamienia automatycznie cytatu w samodzielne omówienie.
Zdania o artykule Snyder pokazane wcześniej są parafrazami. Przy ogólnym odwołaniu APA wymaga autora i roku; numer strony może dodatkowo ułatwić odnalezienie konkretnego miejsca. Gdy omawiasz precyzyjną definicję albo długi dokument, warto podać lokalizator również przy parafrazie. Sprawdź przy tym, czy Twój wydział wprowadza dalej idące wymagania.
Przy cytacie dosłownym trzeba wskazać stronę lub inne miejsce, w którym czytelnik znajdzie przytoczony fragment. Poniższe zdanie pochodzi ze strony 20 polskiego opracowania zasad APA 7:
„Spis cytowanej literatury znajduje się na końcu tekstu w sekcji zatytułowanej Bibliografia” (Skimina i in., 2022, s. 20).
W tym zapisie cudzysłów oznacza przejęte słowa, nawias wskazuje publikację, a „s. 20” prowadzi do konkretnego miejsca. Kropka zamyka całe zdanie po odwołaniu. Ten przykład pokazuje również, dlaczego trzeba sprawdzać stronę w oryginalnym pliku: nie dopisujemy jej na podstawie pozycji książki w katalogu ani wyniku wyszukiwania.
Przy źródle bez numerów stron można użyć innego odpowiedniego lokalizatora, na przykład numeru akapitu i nazwy sekcji. Numer ekranu w przeglądarce nie zastępuje strony publikacji. APA odróżnia też krótki cytat wpleciony w akapit od cytatu liczącego co najmniej 40 słów, który zapisuje się jako osobny blok. Szczegóły pokazuje oficjalna instrukcja APA o cytatach.
Podczas czytania zapisuj osobno dosłowny fragment i własną notatkę. Po kilku tygodniach łatwo zapomnieć, które zdanie było cytatem. Jeżeli chcesz przećwiczyć samo przekształcanie treści, zajrzyj do poradnika Jak parafrazować tekst naukowy w pracy dyplomowej? Przykłady i odwołania do źródeł. Tutaj najważniejsze jest zachowanie połączenia: konkretna myśl, właściwa publikacja i czytelne oznaczenie jej użycia.
Jak zapisać artykuł naukowy w bibliografii APA 7?
Najpierw rozpoznaj, co masz przed sobą. Artykuł w czasopiśmie nie staje się stroną internetową tylko dlatego, że pobierasz go z przeglądarki. PDF jest formatem pliku. Dane do opisu artykułu znajdziesz na pierwszej stronie, stronie wydawcy i w rekordzie DOI.
Przyjrzyj się ponownie opisowi Snyder. Po nazwisku i inicjale imienia pojawia się rok, tytuł artykułu, nazwa czasopisma, tom, strony i DOI. Kursywą zapisane są nazwa czasopisma oraz tom. Tytuł artykułu pozostaje bez kursywy. W tym źródle numer 104 oznacza tom; nie dopisujemy numeru zeszytu, którego opis publikacji nie podaje.
Drugi przykład pokazuje zapis z numerem zeszytu:
Braun, V., Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Liczba 3 to tom, a (2) to numer zeszytu. Zakres 77-101 wskazuje strony całego artykułu, nie miejsce wykorzystanej przez Ciebie myśli. Gdy cytujesz zdanie ze strony 86, numer 86 podajesz w odwołaniu przy cytacie. Nie zastępujesz nim zakresu stron w bibliografii. To dwa różne zadania tych danych.
Nie wszystkie czasopisma stosują tradycyjne zakresy stron. Czasem publikacja ma numer artykułu. Odczytaj go z rekordu wydawcy i zastosuj właściwy zapis zamiast wymyślać paginację. Przykłady artykułów w oficjalnym poradniku APA pomagają porównać takie warianty. Końcową kontrolę wykonuj na swoim źródle, nie tylko na podobnym przykładzie.
Książka w APA 7 – co odczytać ze strony tytułowej?
Przy książce sprawdź autorów, rok, pełny tytuł, wydanie i wydawcę. Korzystaj ze strony tytułowej oraz redakcyjnej właściwego wydania. Wynik wyszukiwania może dotyczyć wcześniejszej wersji albo książki o podobnym tytule. Jeśli pracujesz na ebooku, porównaj jego dane z rekordem wydawcy.
Wykorzystywane w tym poradniku polskie opracowanie zapisujemy następująco:
Skimina, E., Harasimczuk, J., Cieciuch, J. (2022). Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7. Wydawnictwo Liberi Libri. https://doi.org/10.47943/lib.9788363487560
W opisie książki kursywą wyróżniamy jej tytuł. Nie dodajemy miasta wydania tylko dlatego, że znajduje się na stronie redakcyjnej: APA 7 nie wymaga miejsca wydania. Jeżeli wskazujemy wydanie inne niż pierwsze, informacja o nim należy do opisu. Nie dopisuj jednak „wyd. 1” ani „wyd. 2” na podstawie domysłu.
Jeśli korzystasz wyłącznie z rozdziału w tomie zbiorowym, sprawdź, czy ma własnego autora. Wtedy nie wystarczy zamienić tytułu całej książki na tytuł rozdziału. Trzeba uwzględnić także redaktorów, tytuł tomu i strony rozdziału. Schemat wybierasz według rodzaju źródła, a nie według tego, ile stron przeczytałeś. Podstawowe warianty można sprawdzić w instrukcji APA dotyczącej książek i ebooków.
Dlaczego w bibliografii widać więcej nazwisk niż w nawiasie?
Porównaj dwa zapisy tej samej książki: w zdaniu występuje „Skimina i in. (2022)”, a w wykazie trzy nazwiska. To poprawna różnica. Krótkie odwołanie pozwala czytać akapit bez długiej listy autorów, natomiast bibliografia identyfikuje publikację dokładniej. Nie przenoś skrótu „i in.” do opisu książki.
Przy źródłach mających do 20 autorów bibliografia APA 7 wymienia ich wszystkich. Dla co najmniej 21 osób stosuje się szczególny zapis: pierwsze 19 nazwisk, oznaczenie pominięcia i ostatnie nazwisko. Polska adaptacja zapisuje pominięcie jako „[…]”, oryginalny wariant angielski jako wielokropek bez nawiasu. To rzadziej potrzebny przypadek, ale warto o nim pamiętać przy wieloośrodkowych badaniach i obszernych zaleceniach naukowych.
Na początek nie musisz ręcznie przebudowywać długich rekordów. Wyszukaj w swojej bibliografii „i in.” oraz „et al.” i sprawdź, czy generator nie zastosował skrótu przeznaczonego do tekstu głównego. Potem porównaj pełną listę z publikacją. Usuń błędny skrót dopiero wtedy, gdy wiesz, jakie nazwiska należy przywrócić i według którego wariantu je zapisać.
Ten sam autor i ten sam rok: skąd biorą się litery a i b?
Załóżmy teraz, że w pracy rzeczywiście wykorzystujesz dwie książki American Psychological Association z 2020 roku: Concise guide to APA Style: The official APA Style guide for students oraz Publication manual of the American Psychological Association, obie w siódmym wydaniu. Samo „American Psychological Association, 2020” nie pozwalałoby ich odróżnić.
W tym zestawie pozycję rozpoczynającą się od Concise umieszczamy przed pozycją rozpoczynającą się od Publication. Powstają oznaczenia 2020a i 2020b. W tekście pierwsza książka otrzymuje więc odwołanie (American Psychological Association, 2020a), a druga (American Psychological Association, 2020b). Te same litery muszą występować w bibliografii.
Nie przydzielaj liter według kolejności, w której akurat wspomniałeś o źródłach w rozdziale. Najpierw uporządkuj zestaw tych publikacji w bibliografii. Jeśli korzystasz tylko z jednej z nich, nie dodajesz litery „a” na zapas. Przy innych typach źródeł, zwłaszcza mających dokładniejsze daty, sprawdź regułę porządkowania przed nadaniem oznaczeń.
Autor organizacja, brak autora i brak daty – trzy różne sytuacje
Nie każda publikacja ma nazwisko na pierwszej stronie. Autorem może być organizacja odpowiedzialna za dokument, na przykład instytucja naukowa. To nadal autor, a nie brak autora. Sprawdź informacje o autorstwie samego materiału; logo serwisu lub nazwa właściciela domeny nie muszą automatycznie wskazywać autora każdego zamieszczonego tekstu.
Jeśli organizację będziesz przywoływać wielokrotnie, można wprowadzić jej zrozumiały skrót zgodnie z wymaganym wariantem APA. W bibliografii pozostaje pełna nazwa. Nie skracaj pierwszego odwołania tak, że odbiorca musi zgadywać, co oznacza kilka liter. Przy pojedynczym przywołaniu pełna nazwa często jest prostszym rozwiązaniem.
Przykład strony instytucji z potwierdzoną datą
Oficjalna strona Reference list setup ma autora instytucjonalnego American Psychological Association oraz datę utworzenia „October 2024”. Na jej podstawie można napisać:
Wykaz źródeł APA porządkuje się alfabetycznie, a kolejne wiersze każdej pozycji mają wiszące wcięcie (American Psychological Association, 2024).
Pełny opis tej strony w polskim wariancie wygląda następująco:
American Psychological Association. (2024, październik). Reference list setup. APA Style. https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/paper-format/reference-list
W odwołaniu przy zdaniu występuje sam rok, a w bibliografii dokładniejsza data podana przez instytucję. Nie dopisujemy dnia miesiąca, którego strona nie wskazuje. „APA Style” to nazwa serwisu, inna niż pełna nazwa autora, dlatego pozostała w opisie. Gdy nazwa serwisu jest taka sama jak autor, nie powtarza się jej. Datę można sprawdzić u dołu oryginalnej instrukcji APA.
Gdy materiał naprawdę nie ma wskazanego autora, tytuł zajmuje miejsce autora w opisie. Nie wpisuj „Anonim”, jeżeli publikacja nie została tak podpisana. Gdy nie ma daty, nie zastępuj jej datą pobrania, datą aktualizacji innej podstrony ani rokiem z dolnej części serwisu. W zapisie angielskim stosuje się „n.d.”, a w przyjętej polskiej adaptacji „b.d.”.
W praktyce pomaga rozdzielenie trzech notatek: kto odpowiada za treść, kiedy została opublikowana i kiedy Ty ją przeczytałeś. Jeżeli drugiej informacji nie udało się ustalić, zostaje ona brakującą datą. Pozostałe dwie nadal mogą być znane. Nie przenoś jednej do drugiej rubryki tylko po to, aby opis wyglądał na kompletny. Uczciwie oznaczony brak jest lepszy niż precyzyjny, lecz nieprawdziwy rok.
Przy stronie internetowej odróżnij też datę publikacji od daty odczytu. Polska adaptacja opisuje przy tekście bez daty zapis daty pobrania; oryginalne APA wiąże datę pobrania z określonymi sytuacjami, między innymi treściami zmieniającymi się w czasie. Dlatego nie poprawiaj tego mechanicznie w całej bibliografii według pierwszego znalezionego wzoru. Pomocna jest oficjalna instrukcja postępowania z brakującymi danymi, czytana razem z zasadami przyjętymi na kierunku.
DOI i adres strony – co zostawić na końcu opisu?
DOI to identyfikator publikacji. W bibliografii APA 7 przedstawia się go jako adres rozpoczynający się od https://doi.org/. Gdy artykuł ma DOI, nie potrzebujesz dopisywać obok długiego adresu sesji bibliotecznej ani linku do wyników wyszukiwania. Nie twórz DOI samodzielnie z tytułu lub numeru czasopisma.
Otwórz wskazany identyfikator i porównaj tytuł, autorów oraz rok. Nawet działający link może prowadzić do innego artykułu, jeśli przy kopiowaniu pomylono jedną część numeru. W przykładzie Braun i Clarke identyfikator dotyczy właśnie artykułu z 2006 roku, a nie późniejszego podręcznika tych autorek.
Brak DOI nie jest dowodem niskiej jakości książki ani powodem do odrzucenia artykułu. Dalszy zapis zależy od rodzaju źródła i sposobu dostępu. Zwykły adres strony dodajesz tam, gdzie przewidują to zasady dla danego materiału. Szczegóły wyjaśnia instrukcja APA o DOI i URL.
Czy APA 7 korzysta z przypisów dolnych i „tamże”?
Podstawowym sposobem wskazywania literatury w APA jest system autor-rok, a nie numer przypisu odsyłający do opisu książki na dole strony. Przypis dolny może pełnić inną funkcję, na przykład zawierać krótką uwagę uzupełniającą. Nie oznacza to, że należy przepisać do niego całą bibliografię.
Jeśli znasz tradycyjne przypisy, łatwo odruchowo wpisać przy kolejnym użyciu „tamże” albo „ibidem”. W APA nie zastępują one ponownego odwołania autor-rok. Nie trzeba też tworzyć ciągu numerów przypisów do tych samych publikacji tylko dlatego, że tak wyglądał dokument z innego kierunku.
Nie łącz systemów bez wyraźnego wymagania. W jednym rozdziale możesz mieć potrzebne przypisy objaśniające i odwołania APA do literatury, ale ich funkcje powinny być jasne. Jeśli uczelnia wymaga opisów bibliograficznych u dołu strony, sprawdź Przypisy dolne i oksfordzkie w pracy dyplomowej – przykłady i powtórne cytowanie. To odrębny sposób zapisu, którego nie warto poprawiać „na APA” w połowie pracy bez uzgodnienia.
Generator APA 7: jak sprawdzić, czy wynik nadaje się do pracy?
Generator oszczędza przepisywania, ale nadal trzeba wiedzieć, co otrzymujesz. Najpierw obejrzyj dane źródła. Jeśli rekord od początku zawiera błędnego autora, generator może tylko elegancko sformatować ten błąd. Nazwa stylu „APA 7” nie potwierdza zgodności z polską adaptacją ani wymaganiami Twojego wydziału.
Sprawdź wygenerowany opis w tej kolejności:
- Publikacja. Czy to dokładnie artykuł, książka lub rozdział, z którego korzystasz? Czy wybrano właściwy typ źródła?
- Autorzy. Czy nazwiska, inicjały i kolejność zgadzają się z publikacją? Czy instytucja nie została błędnie podzielona na imię i nazwisko?
- Data. Czy rok dotyczy wykorzystanego wydania, a nie daty pobrania pliku?
- Dane wydawnicze. Czy tom, zeszyt, strony lub numer artykułu pochodzą z właściwego rekordu?
- Odwołanie. Czy autor i rok w tekście odpowiadają właśnie temu wpisowi? Czy zgadzają się ewentualne litery a i b?
Dopiero później poprawiaj kursywę, przecinki i wcięcie. Przy kilkudziesięciu źródłach menedżer bibliografii pomaga utrzymać połączenie między odwołaniami a wykazem, lecz nie zastępuje kontroli danych. Nie usuwaj też takiego połączenia przez przypadkowe przerobienie wszystkich odwołań na zwykły tekst przed końcem redakcji.
Końcowa kontrola APA: przejdź przez trzy źródła, potem przez całą pracę
Zacznij od jednego artykułu, jednej książki i jednego trudniejszego materiału, na przykład strony instytucji. Sprawdź cały obieg każdego z nich: wykorzystane zdanie, odwołanie, właściwą publikację i opis w bibliografii. Wybierz źródła z różnych rozdziałów. Dzięki temu zobaczysz, czy sposób zapisu pozostaje ten sam w całej pracy.
Następnie wyszukaj w dokumencie nazwisko pierwszego autora. Porównaj każde użycie z rokiem w bibliografii. Zwróć uwagę na cytaty bez stron, stare oznaczenia a/b, różne zapisy tego samego nazwiska i odwołania pozostałe po usuniętych akapitach. W drugą stronę sprawdź wpisy bibliograficzne: czy każdy ma uzasadnione użycie w tekście? Nie dopisuj źródeł wyłącznie po to, żeby wykaz był dłuższy.
Na końcu obejrzyj bibliografię wizualnie. Czy pozycje mają konsekwentny układ? Czy tytuł czasopisma nie został pomylony z tytułem artykułu? Czy cały adres DOI daje się odczytać? Nie ustawiaj wcięć wieloma spacjami. Dopracowanie wyglądu jest łatwiejsze, gdy dane i powiązania są już poprawne. Szersze problemy z niespójnymi źródłami omawiam w Bibliografia i przypisy – najczęstsze błędy formalne, które obniżają jakość pracy.
Jak ustawić sam wykaz w dokumencie?
W oryginalnym angielskim APA nagłówek brzmi References, a polska adaptacja stosuje Bibliografia. W pracy użyj nazwy wymaganej dla wybranego wariantu. Wykaz zacznij na nowej stronie, pozycje ustaw alfabetycznie według pierwszego elementu, zwykle nazwiska pierwszego autora, i nie numeruj ich. Źródła bez autora porządkuje się według tytułu.
Każda pozycja powinna stanowić jeden akapit. Zaznacz wykaz i w ustawieniach akapitu wybierz wcięcie specjalne wysunięcie 1,27 cm. Pierwszy wiersz pozostanie przy lewym marginesie, a następne zostaną wsunięte. To wiszące wcięcie, nie wcięcie pierwszego wiersza. Oryginalne APA przewiduje podwójną interlinię bez dodatkowych odstępów między pozycjami; wymagania całego dokumentu porównaj również z instrukcją wydziału. Spacje i ręczne łamanie wierszy nie są dobrym sposobem ustawiania takiego układu.
Bibliografia i źródła przykładów
Zasady zapisu opisują oficjalne materiały APA oraz polska adaptacja Skiminy, Harasimczuk i Cieciucha. Poniżej znajdują się również pełne opisy publikacji wykorzystanych w przykładach. Oznaczenia 2020a i 2020b rozróżniają dwie książki APA z tego samego roku.
- American Psychological Association. (2020a). Concise guide to APA Style: The official APA Style guide for students (wyd. 7). https://doi.org/10.1037/0000173-000
- American Psychological Association. (2020b). Publication manual of the American Psychological Association (wyd. 7). https://doi.org/10.1037/0000165-000
- American Psychological Association. (2024, październik). Reference list setup. APA Style. https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/paper-format/reference-list
- Braun, V., Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Skimina, E., Harasimczuk, J., Cieciuch, J. (2022). Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7. Wydawnictwo Liberi Libri. https://doi.org/10.47943/lib.9788363487560
- Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Instrukcje szczegółowe dostępne w APA Style: Author-Date Citation System, Quotations, Journal Article References, Book/Ebook References, Missing Reference Information i DOIs and URLs. Dostęp: 30.10.2026.
Polską adaptację można pobrać jako otwarty PDF udostępniony przez Uniwersytet Gdański. Zasady odwołań omawiają strony 20-27, a zapisów bibliograficznych strony 80-87. Sprawdź właściwe części razem z instrukcją swojej jednostki.
Pytania o bibliografię i cytowania APA
Czy wszystkie pozycje w bibliografii muszą być cytowane?
Zależy to od wytycznych i rodzaju spisu. Literatura cytowana obejmuje źródła przywołane w tekście, z wyjątkami przewidzianymi przez dany styl. Niektóre uczelnie dopuszczają szerszą bibliografię obejmującą również materiały wykorzystane do poznania tematu. Nie usuwam takich pozycji automatycznie.
Robocza lista znalezionych publikacji to jeszcze nie końcowa bibliografia. Nie dopisuj nieprzejrzanych źródeł tylko po to, aby zwiększyć liczbę pozycji. W APA lista referencji zasadniczo odpowiada cytowaniom w tekście.
Czy brak miasta wydania w bibliografii jest błędem?
Nie zawsze. Zależy od stylu. APA 7 nie wymaga miasta wydania książki. W innym systemie lub lokalnych wytycznych ten element może być potrzebny.
Czy każdy akapit rozdziału teoretycznego wymaga przypisu?
Nie decyduje o tym liczba akapitów, lecz pochodzenie informacji. Cudze ustalenia, definicje, dane, argumenty i parafrazy wymagają wskazania źródła zgodnie ze stosowanym stylem. Własna zapowiedź układu rozdziału może nie wymagać odwołania. Czytelnik musi jednak wiedzieć, które zdania opierają się na danej publikacji. Jeden przypis na końcu długiego akapitu bywa niewystarczający, gdy omawiasz kilku autorów.
Czy sprawdzasz, czy źródła w bibliografii istnieją?
W uzgodnionym zakresie weryfikuję identyfikowalność pozycji i wskazuję zapisy budzące wątpliwości. Brak wyniku wyszukiwania nie przesądza, że publikacja nie istnieje. Do sprawdzenia treści cytatu lub zgodności przywołania z publikacją potrzebny jest dostęp do źródła.
Czy przy poprawie cytowań APA uwzględnisz wytyczne mojej uczelni?
Tak. Prześlij aktualny tekst oraz wytyczne promotora lub uczelni, w tym wymaganą wersję APA i dodatkowe ustalenia. Na tej podstawie uporządkuję odwołania w tekście, bibliografię i inne uzgodnione elementy zapisu.
Chcesz uporządkować APA 7 w swoim tekście?
Napisz do mnie i prześlij edytowalny dokument, bibliografię oraz wymagania uczelni. Wskaż, czy potrzebujesz poprawy samych zapisów, sprawdzenia zgodności odwołań z wykazem czy również przejrzenia wykorzystanych źródeł. Do weryfikacji treści cytatów potrzebne będą publikacje lub odpowiednie fragmenty. Na tej podstawie ustalimy zakres, cenę i termin.
